Category: Uncategorized

Այսօր ես փորձեր կատարեցի նյութերի հետ։ Եթե ուզում ենք տաքացնել ինչ-որ նյութ ապա պետք է անել հետևյալ քայլերը։

Սկզբում մեզ պետք կգա ամրակալը։ Նրա թաթերի միջոցով մենք կարող ենք ամրացնել մեզ անհրաժեշտ բոլոր պարագաները։

Հաջորդ քայլի համար մեզ պետք կգա փորձանոթ և սպիրտայրոց։ Այդ երկու իրերի միջոցով մենք կարող ենք տաքացնել նյութերը։

Թաթերի միջոցով ամրացնել փորձանոթը, բայց ոչ շատ պինդ, քանի որ փորձանոթը կարող է պայթել։

Փորձանոթի մեջ պետք է լցնենք 2-3 մ․։

Սպիրտայրոցից մենք պետք է հանենք թասակը, և վառենք կրակ լուցկիով։

Հետո պետք է տաքացնենք փորձանոթը բոլոր կողմերից, քանի որ այն կարող է հրդեհի պատճառ լինել։

Այդ քայլից հետո պետք է փորձանոթը միացնել ամրակալին, կամ պահել ձեռքերով։

Երբ վերջացրեցինք մեր բոլոր գործողությունները պետք է հանգցնել լուցկին բայց չի կարելի հանգցնել թաց շորով և այդպիսի բաներով, ուղակի պետք է փակել թասակով և այն ոչ մի վնաս չի տա։

Այս բոլոր պայմաններում ամենա կարևորը խալաթն է, անի որ առանց դրա չի թույլատրվում աշխատել նյութերով։

Վիրուսների մեծ մասը «տոքսիկ» հարաբերություններ ունեն իրենց տանտերերի հետ, այսինքն ՝ դրանք հիվանդություն են առաջացնում: Պաթոգեն վիրուսները ներխուժում են հյուրընկալող բջիջները ՝ գրավելով դրանց մեխանիզմները և առաջացնում են նոր վիրուսային մասնիկներ, որոնք տարածվում են ամբողջ մարմնում: Բայց ոչ բոլոր վիրուսներն են վնասակար մեզ համար: Նրանցից ոմանք սպանում են պաթոգեն բակտերիաները կամ պայքարում են շատ ավելի վտանգավոր հակառակորդների դեմ: Մենք արդեն գիտենք, որ մեր մարմինը պարունակում է պաշտպանիչ մանրէներ, այժմ ժամանակն է ծանոթանալ պաշտպանիչ վիրուսներին: Պաշտպանիչ «ֆագեր» Բակտերիոֆագները (կամ «ֆագերը») վիրուսներ են, որոնք վարակում և ոչնչացնում են որոշ մանրէներ (յուրաքանչյուր ֆագը կենտրոնանում է իր սեփական մանրէի վրա): Ֆագերն- ն ապրում է մարսողական, շնչառական և վերարտադրողական տրակտների լորձաթաղանթում: Լորձաթաղանթը կոչվում է այսպես կոչված, քանի որ կա լորձ — հաստ, մածուցիկ նյութեր, որոնք տարբեր պաթոգեններից ձևավորում են ֆիզիկական պատնեշ: Այնուամենայնիվ, այս խոչընդոտը ոչ միայն ֆիզիկական է, այլև անձեռնմխելի: Վերջին ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ ժանտախտները առկա են լորձի մեջ, և նրանք նաև իրենց բաժինն են ունենում մարդկանց վնասակար զավթիչներից պաշտպանելու բեռի վրա: Անցած դարի ընթացքում ֆագեզներն արդեն օգտագործվել են դիֆթերիայի, սեֆիզի պատճառով, որոնք առաջացել են Ոսկեգույն Ստաֆիլոօկ- ի, սալմոնելլոզի և մաշկի վարակների պատճառով: Նախկինում թերապիայի համար ֆագի աղբյուրները ներառում էին տեղական ջրային մարմիններ, կեղտ, օդ, կոյուղի և նույնիսկ վարակված հիվանդներից կենսաբանական հեղուկներ: Վիրուսները մեկուսացված էին, մաքրվում, այնուհետև դրանք օգտագործվում էին բուժման համար: Այսօր ֆագերի նկատմամբ հետաքրքրության նոր աճ է նկատվում, քանի որ թմրամիջոցների դիմացկուն վարակները շարունակում են աճել: Օրինակ ՝ վերջերս, օգտագործելով ֆագերներ, նրանք ոտքերի վրա դնում են մահացող բրիտանացի դեռահասին, որը վարակվում է լուրջ հակաբիոտիկների դիմացկուն վարակով: Ժամանակակից բուժական փուլերը հիմնականում գենետիկական ճարտարագիտության արդյունք են: Անհատական շտամները ստուգվում են թիրախային մանրէների դեմ, իսկ առավել արդյունավետները մաքրվում են ուժեղ կոնցենտրացիայի մեջ և օգտագործվում են թերապիայի մեջ: Երբեմն հատուկ հիվանդների բուժման փուլերը վերցվում են ուղղակիորեն այդ հիվանդներից: Հիվանդի լիցքաթափումը հավաքվում է տամպոնի վրա, այնուհետև հավաքված միկրոօրգանիզմները մշակվում են լաբորատորիաներում և ստուգվում են թերապևտիկ ֆագայի պաշարները: Երբ ֆագ է հայտնաբերվել, այն կարելի է բուժել. Բանավոր կառավարումից մինչև տարբեր լոսյոններ: Փորձարկվում է փուլերի ներերակային կառավարման տեխնոլոգիան: Օգտակար վիրուսային վարակներ Երիտասարդ տարիքում վիրուսային վարակները կարևոր են մեր իմունային համակարգի պատշաճ զարգացման համար: Իմունային համակարգը անընդհատ խթանում է շրջակա միջավայրի փոքր քանակությամբ վիրուսներից, ինչը նպաստում է այլ վարակների նկատմամբ դիմադրության զարգացմանը: Եվ որոշ վիրուսներ ուղղակիորեն պաշտպանում են մեզ այլ պաթոգեններից վարակվելուն: Օրինակ ՝ լատենտային (ոչ ախտանշանային) հերպեսի վիրուսները օգնում են մեր իմունային մարդասպան բջիջներին (T- մարդասպաններին) նույնականացնել քաղցկեղի բջիջները և բջիջները վարակված այլ վիրուսներով: Հերպեսվիրուս- ը, ինչպես եղավ, իմունային բջիջները զինում է հակագեններով, ինչը նրանց թույլ կտա հետագա նույնականացնել դիսպանսեր քաղցկեղի տեղը: Ապագայում նախատեսվում է օգտագործել նման վիրուսների փոփոխված վարկածներ ՝ քաղցկեղի բջիջները թիրախավորելու համար: Այնուամենայնիվ, պետք է հասկանալ, որ վիրուսները մեզ չեն փրկում հոգևոր բարությունից, այլ դրանց գոյատևման համար, այդպիսին է նրանց մրցակցային ռազմավարությունը, որով նրանք ստիպված են պաշտպանել իրենց տիրոջը: Պեգիվիրուս- ը կամ GBV-C- ը նույնպես մեր պաշտպանիչ վիրուսն է: Մարդկանց համար այն լիովին անվտանգ է: Այնուամենայնիվ, բազմաթիվ ուսումնասիրություններ ցույց են տվել, որ ՄԻԱՎ-ով վարակված հիվանդները GBV-C- ով վարակված մարդիկ ավելի երկար են ապրում, քան առանց դրա հիվանդները: GBV-C վիրուսը դանդաղեցնում է հիվանդության առաջընթացը `արգելափակելով վիրուսը բջիջ մուտք գործելու համար անհրաժեշտ հյուրընկալող ընկալիչները և նպաստում վիրուսը հայտնաբերող ինտերֆերոնների և ցիտոկինների (սպիտակուցներ, որոնք ակտիվացնում են բորբոքումները և հեռացնում վարակված բջիջներն ու պաթոգենները): Եվ հայտնի նորովիրուսները հակաբիոտիկների դասընթացից հետո պաշտպանում են մկների աղիքները: Փորձերի ընթացքում հակաբիոտիկները ոչնչացրել են օգտակար աղիքային միկրոֆլորան ՝ մկները ենթակա են աղիքային վարակների: Բայց ներդրված նորովիրուսները նույնիսկ պրոբիոտիկների բացակայության դեպքում կարողացան պաշտպանել իրենց տերերին: Թերապևտիկ վիրուսների ապագան Ժամանակակից տեխնոլոգիաները հնարավորություն են տվել գիտնականներին ավելի լավ հասկանալ մարդու մարմնի մաս կազմող միկրոբային համայնքների բարդությունները: Հիմա մենք գիտենք, որ օգտակար բակտերիաներից բացի, օգտակար վիրուսները առկա են մեր աղիքներում, մաշկում և նույնիսկ արյան մեջ: Այնուամենայնիվ, օգտակար վիրուսային բաղադրիչի գիտական ըմբռնումը դեռ նոր հասակում է: Այնուամենայնիվ, այս ուղղությունն ունի հսկայական ներուժ, որը կօգնի հետագայում հասկանալ վիրուսային վարակները և պարզել, թե ինչպես լավագույնս պայքարել հիվանդությունների դեմ:

1)Նշեք՝ թե հետևյալ բառերից որն է վերաբերվում <<ֆիզիկական մարմին>> հասկացությանը և որը <<նյութ>> հասկացությանը։

ՖԻԶԻԿԱԿԱՆ ՄԱՐՄԻՆՆԵՐ-ինքնաթիռ, տիեզերանավ, ավտոմեքենա։

ՆՅՈՒԹ-ինքնահոս գրիչ, պղինձ, ճենապակի, ջուր։

2)Բերեք ֆիզիկական մարմինների օրինակներ, որոնք բաղկացած են՝

ա)միևնույն նյութից-թուղթ

բ)տարբեր նյութերից-քանոն

Բայց նույն անվամբ և նույն նպատակին ծաայող

3)Ինչ ֆիզիկական մարմիններ կարելի է պատրաստել ապակուց, ռետինից, փայտից, փոխպատից, պլաստմասսայից։

ԱՊԱԿԻ-սպասք, սեղան, հայելի, պատուհան։

ՌԵՏԻՆ-ռետին, մազակալ։

ՓԱՅՏ-աթոռ, սեղան, քանոն, տետր, գրիչ։

ՓՈԽՊԱՏ-լվացարան, խողովակ, մեխ, մատանի։

ՊԼԱՍՏՄԱՍՍԱ-աման, շիշ, գդալ, բաժակ։

4)Ինչ նյութերից են բաղկացած հետևյալ մարմինները։ Բաժակը, մկրատը, ֆուտբոլի գնդակի օդափուշիկը, բահը, մատիտը։

ՄԿՐԱՏ-պլաստմասսա

ԲԱԺԱԿ-ապակի, պլաստմասսա, փայտ

ՖՈՒՏԲՈԼԻ ԳՆԴԱԿԻ ՕԴԱՓՈՒՇԻԿ-ռեզին

ԲԱՀ-փայտ, մետաղ

ՄԱՏԻՏ-փայտ

5)Տետրում գծեցեք աղյուսակն ու տեղադրեք հետևյալ բառերը։

ՖԻԶԻԿԱԿԱՆ ՄԱՐՄԻՆ-պատ, ռելսեր, լուսին, մկրատ, սեղան, ուղղաթիռ։

ՆՅՈՒԹ-ալյումին, սպիրտ, սնդիկ, պղինձ, նավթ, կրակոց։

ԵՐևՈՒՅԹ-որոտ, ձյունաբուք, լուսաբաց, բուք, ձյունի գալը, եռում, ձյունահողմ, ջրհեղեղ։

5.Բերեք մեխանիկական երևույթների օրինակներ։

Անձրևի գալը, ջրհեղեղ։

6.Բերեք ջերմային երևույթների օրինակներ։

Ջրի եռում, արևի շողալը։

7.Բերեք ձայնային երևույթների օրինակներ։

կայծակի խփելը, սառույցի ճաքելը։

8.Բերեք էլեկտրական երևույթների օրինակներ։

Հոսանք միացնելը, գազօջախը վաելը։

9.Բերեք մագնիսկան երևույթների օրինակներ։

Մագնիսների միացումը, մագնիսի ձգումը։

10.Բերեք լուսային երևույթների օրինակներ։

Լամպի վառվելը, արևի շողալը։

Առաջադրանքներ

1. Ինչպե՞ս է առաջացել աշխարհագրությունը
2. Հին ժամանակներից մարդիկ ուզեցել են իմանալ երկրի բոլոր առանձնահատկությունները, կարևորությունները, և այլն։ Դրա համար նրանք ճամփորդել են աշխարհով մեկ, նոր գիտելիքներ ստացել երկրի մասին, և որոշել են, որ իրենց գիտելիքները կփոխանցեն գրքին, որպեսզի բոլորը իմանան թե ինչպիսին է մեր աշխարհը։ Այդտեղից էլ ծագել է Աշխարհագրություն առարկան, որը դեռևս կա։
3. Որո՞նք են ժամանակակից աշխարհագրության հիմնախնդիրները:
   1. 2․ Մարդկանց հասկանալ, թե տվյալ ժամանակ ինչպիսի հետևանքներ կթողնի այն։ Մարդկանց համար ուսումնասիրել տեղաբաշխումը և գնահատել այն։ Ուսումնասիրել մարդու շրջակա միջավայրի ինքնակառավարման ձևերը։
4. Նշեք 5 բնական և 5  հասարակական գիտություն, որո՞նք կապ ունեն աշխարհագրության հետ: Հնարավորության դեպքում ցույց տվեք այդ կապը: 
   1. 3․ Բնական գիտություններ են՝ ֆիզիկան, քիմիան, մաթեմատիկան, կենսաբանությունը և աստղագիտությունը։
      1. 3 Հասարակական գիտություններ են՝ անթրոպոլոգիա, հասարկակագիտություն, բժշկություն, տնտեսագիտություն, հնագիտություն։

Պատմությունը: Մեծ ՀայքԻ Արցախի (Փոքր Սյունիք) նահանգի սահմաններ ձգվել են անմուտքից՝ Սևանա լճի արևելյան ափով, հարավ-արևմուտքից՝ Աղավնո (Հակափ) գետով, հաշվից՝ Արաքս գետի ստորին հոսանքի հովտով՝ կիսով չափ ընդգրկելով Մուխանքի (Մուղան) դաշտը։ Հյուսիսից և հյուսիս- արևելքից սահմանակից էր Ուտիքին։ Արցախ-Ուտիքը ֆիզիկաաշխարհագրական իմաստով զբաղեցնում էր ներկայիս ԼՂՀ Հադութի, Մարտակերտի, Մարտունիի, Ասկերանի, Շուշիի, Շահումյանի, Քաշաթաղի (Լաչին) և ազատագրած Քելբաջարի, ինչպես նաև Գետաբեկի, Թոուզի, Շամխորի, Դաշքեսանի (Քարահատ), Խանլափ, Ջաբրայիլի, Ֆիզուլիի շրջաններ։

 Տարբեր սկզբնաղբյուրներում երկրամասը կոչվել է տարբեր անուններով. Արդախունի, Ուտեխե-Ուոտեխինի (Վանի սեպագրերում), Օրխիստենե, Սոդակենե (հույն հեդինակնեփ երկերում), Արցախ, Ծավդեք, Փոքր Սյունիք, Խաչեն (հայկական աղբյուրներում), Ղարաբաղ պարսկերեն՝ «Բաղ ե-սիախ» (Սև այգի) անվանման թուրքերեն թարգմանությունը: Ղարաբաղն ավելի լայն առումով համապատասխանել է Հայաստանի Արցախ նահանգին և Ուտիք նահանգի մի մասին։

 Արցախ-Ղարաբաղի հնագույն պատմության մասին առաջին վկայությունները վերաբերում են քարի դարի վաղագույն՝ աշելյան և հաջորդ փուլերին (800-100.000 տարի առաջ)։ Դրանք քարե ու ոսկրե գործիքներ են՝ գտնված Որվան-Մզոխի, Ծծախաչի, Խորաձորի քարանձավներում։ Բրոնզի և երկաթի դարաշրջաններին պատկանող բնակատեղիների և դամբարանների պեղումները (Ստեփանակերտ, Խոջալու, Կրկժան, Ամարաս, Մադաղիս, Խաչենագետի, Իշխանագետի հովիտներ) վկայում են, որ այդ տարածքը մտել է մ.թ.ա. IV-III հազարամյակներում ձևավորված Կուր-Արաքսյան մշակութային համակարգի մեջ։ Իսկ հետո ընդգրկվել է հայկական լեռնաշխարհի արևելյան տարածքներում ստեղծված ցեղային միությունների մշակութաքաղաքական ոլորտում։

 Արցախը եղել է էթնիկորեն ձևավորվող հայ ժողովրդի սփռման հյուսիսարևելյան սահմանը (Ստրաբոն, Պլինիոս Ավագ, Պտղոմեոս)։

 Արցախը (Ուրտեխե-Ուրտեխինի) մ.թ.ա. I հազարամյակի սկզբից մտել է Արարատյան թագավորության (Բիայնիլի, Ուրարտու) սահմանների մեջ։ Սարդուրի Բ թագավորի (մ.թ.ա. 755-730) Ծովակ գյուղի մոտ պահպանված սեպագիր արձանագրությունը վկայում է, որ նրա զորքերը հասել են Ուրտեխինի երկիրը։ Մ.թ.ա. VI-II դդ. Արցախը մտել է Երվանդունիների, ապա՝ Արտաշեսյանների (մ.թ.ա. II — մ.թ. I դ), Արշակունիների (I-V դդ.) հայոց թագավորությունների կազմում։ Ըստ Ստրաբոնի՝ ունեցել է հարուստ տնտեսություն, պատերազմների ժամանակ՝ մեծաթիվ այրուձի։ Հայոց Տիգրան Բ Մեծ արքան (մ.թ.ա. 95-56), կարևորելով Արցախի դերը, այդտեղ է կառուցել իր անունը կրող 4 քաղաքներից մեկը՝ Արցախի Տիգրանակերտը (ավերակները գտնվում են ներկայիս Ակնա(Աղդամ) քաղաքի շրջակայքում)։

 IV դ. սկզբին Արցախում տարածվել է քրիստոնեությունը։ Գրիգոր Լուսավորչին քահանայապետ օծելու նպատակով Կեսարիա ուղեկցած Հայոց 16 գլխավոր նախարարների ու կուսակալների մեջ էր նաև Արցախի տերը՝ «իշխանն Ծաւդէից աշխարհին» (իշխանանիստ Ծաւդ-Ծոդ Սոդք ավանի անունից)։ Այդ շրջանում Արցախը հայտնի էր նաև Ծավդեից իշխանություն անունով։ Գրիգոր Լուսավորիչն Ամարաս ավանում (այժմ՝ ԼՂՀ Մարտունիի շրջանում) հիմնադրել է առաջին եկեղեցին, որի կառուցումն ավարտել է նրա թոռ Գրիգորիսը՝ Արցախ աշխարհի առաջին եպիսկոպոսը։ V դ. Արցախը հիշատակվում է նաև Փոքր Սյունիք անունով։ Արշակունիների թագավորության անկումից (428) հետո պարսից արքունիքը Մեծ Հայքի Արցախ և Ուտիք նահանգներից ու բուն Աղվանքից կազմել է մեկ մարզպանություն, որի մարզպանը նստում էր Սոդքում։ Արցախը եռանդուն մասնակցել է Վարդանանց 451-ի պատերազմին։

Երկրորդ փուլ

Ընտրել անուններից մեկը և ներկայացնել նրա կյանքը, գործունեությունը, արած աշխատանքը, թողած ժառանգությունը

Ներսես Հարությունի Աբելյան

Ծնվել է Շամախիում։ Սկզբնական կրթությունն ստացել է տեղի հայկական դպրոցում, միջնակարգը՝ Բաքվի ռեալականում, բարձրագույն մասնագիտականը՝ Մոսկվայի տեխնիկական դպրոցում։ 1875 թվականին «Մոսկովյան» ծածկանունով թղթակցել է <<Մշակ>> թերթին։ 1881 թվականին Մոսկվայում մի խումբ հայ ուսանողների հետ հիմնել է Հայրենասերների միությունը։ 1887-1888 թվականներին Կովկասի տնտեսական կյանքին նվիրված ուսումնասիրություններով աշխատակցել է <<Արձագանք>>,<<Զակավկազսկոյե օբոզրենիե>>«Закавказское обозрение» թերթերին։

Ըստ Աբելյանի տնտեսագիտական համոզմունքների, որոնք ձևավորվել են Պրուդոնի և ռուս նարոդնիկների գաղափարների ազդեցությամբ, արհեստավորների, գյուղացիների և «մտավոր մշակների» միջև պարզ ապրանքափոխանակություն հաստատելով, հնարավոր է խափանել կապիտալիզմի զարգացումը և հիմնել մանր բուրժուական սոցիալիզմ։ Խորհրդային իշխանության տարիներին Աբելյանն ապրել և աշխատել է Թբիլիսիում, որտեղ և մահացել է։

Հին ժամանակներում հին Հռոմը կառավարում էր Տրդատ երրորդ մեծը (թագավորել է մինչև 330թ․)։ Պարսից Ներսեհ Սասանյան թագավորը մեծ պարտություն է կրել հռոմի արչև։ 298 թվականին նա ստիպված եղավ կնքել 40-ամյա հաշտության պայմանագիր։ Հռոմեական կայսրությունում գնալով ուժեղանում էին քրիստոնեական դիրքերը։ Հռոմեական կայսրությունում և Մերձավոր Արևելքում քրիստոնեությունը տարածվել է, որը սկիզբ է առել առաջին դարում։ Նոր վարդապետության հիմնադիրը Հիսուս Քրիստոսն էր։ Սկզբում այն երկրները, որոնց տարածվում էր Քրիստոսի կրոնը հետևորդներին, նրանց հետ թշնամաբար էին վարվում, հալածում։ Քրիստոնեությունը ստիպում էր, որ մարդիկ ծառայեն նրանց տերերին։ Քրիստոնեությունը ներթափանցել է հայաստան առաջին դարում։ Թադեոս և բարդուղիմեոս առաքյալները նրանց աշակերտների հետ գալիս են Հայաստան և քարոզում վարդապետությունը։

Տրդատ մեծը սկզբում թշնամաբար էր վերաբերվում քրիստոնյաների հետ, նա անգամ հալածանքների ենթարկեց Գրիգոր Պարթևին, որը հրաժարվել էր երկրպագել Անահիտ Աստվածուհուն։ Գրիգոր Պարթևը նետվեց արքունիքի բանտ։ Հռոմից փախուստի եկան Հռիփսիմեն, Գայանեն և նրանց քառասուն ընկերուհիները։

Առաջին փուլ

Տեղեկատվական աղբյուրներից գտնել և ներկայացնել

• ինչ տոն է Թարգմանչաց տոնը
• թարգմանական գործի կարևորությունն ու նշանակությունը հայ ժողովրդի կյանքում
• հայ առաջին թարգմանիչները և նրանց թարգմանությունները
• 1)Թարգմանչաց տոնը նշվում է հոկտեմբերի երկրորդ շաբաթ օրը: Տոնակատարությունը պաշտոնապես բացվում է Օշականում՝ Հայոց այբուբենին նվիրված հուշարձանի մոտ: Երևանում, Գառնիում և այլ վայրերում կազմակերպվում են շքեղ տոնախմբություններ: Տոնի առթիվ լավագույն թարգմանիչներին (հայ և օտարազգի) շնորհվում է Հայաստանի գրողների միության Եղիշե Չարենցի անվան մրցանակ:

• 387թ. Հայաստանը, բաժանված լինելով երկու մասի, այս անգամ ևս կանգնեց մեծ խնդրի առաջ. մի կողմից` կրոնական, իսկ մյուս կողմից` քաղաքական: Դեռ 301 թվականին, երբ քրիստոնեությունն ընդունվեց որպես պետական կրոն, հայ ժողովուրդը գրում ու կարդում էր հունարեն և ասորորեն լեզուներով: Արդյունքում շատերն էին դժվարանում հասկանալ Սուրբ գիրքը և Աստծո պատգամները, ինչը խոցելի էր դարձնում հավատքը:

• 301 թվականին առաջինը քրիստոնեությունն ընդունած ազգը սկսել էր կատարել առաջին քայլերն Աստծուն լսելու, ճանաչելու և հասկանալու համար: Սակայն մինչև 5-րդ դար հայկական եկեղեցիներում Աստծո խոսքը հնչում էր տարբեր լեզուներով` հունարեն և ասորերեն, ուստի անհրաժեշտ էին անհատներ, ովքեր կկարողանային մեկնել, թարգմանել Աստծո խոսքը:

• ին հայկական թարգմանությունների շնորհիվ պահպանվել են համաշխարհային մշակույթի և գիտության բազմաթիվ հուշարձաններ (բնագրերը կորել են)։ Հայ եկեղեցին սահմանել է «Սրբոց թարգմանչաց» տոնը, որը նշվում է Բուն Բարեկենդանին նախորդող կիրակիից առաջ՝ շաբաթ օրը, տոնվում է սուրբ Սահակ Ա Պարթևի հիշատակը, իսկ հունիսի վերջին կամ հուլիսի սկզբին նշվում է Մեսրոպ Մաշտոցի և Սահակ Ա Պարթևի տոնը՝ Օշականում («Սրբոց թարգմանչացն մերոյ Սահակայ և Մեսրովբայ»). հոկտեմբերին՝ Մեսրոպ Մաշտոցի և իր աշակերտ-թարգմանիչների տոնը («Սրբոց թարգմանչաց վարդապետացն մերոյ՝ Մեսրովբայ, Եղիշեի, Մովսիսի Քերթողին, Դաութի Անհաղթ փիլիսոփային, Գրիգորի Նարեկացուն ևՆերսէսի Կլայեցույն»)։ Թարգմանչաց շարժմանը, սուրբ թարգմանիչներին է ձոնված Վարդան Արևելցու «Որք զարդարեցին» շարականը՝ իր կանոնով։ Հայոց մեջ տարածված են Սուրբ Թարգմանչաց անունով վանքեր, եկեղեցիներ, կրթական կենտրոններ (ճեմարաններ, վարժարաններ և այլն)։

• Սահակ-Մեսրոպյան շրջանում և հետագայում հունարենից և ասորերենից հայերեն են թարգմանվել Բարսեղ Կեսարացու, Հովհան Ոսկեբերանի, Եփրեմ Ասորու, Աթանաս Ալեքսանդրացու, Գրիգոր Նազիանզացու, Կյուրեղ Ալեքսանդրացու, Գրիգոր Նյուսացու և մյուսների մեկնողական, աստվածաբանական, դավանական երկերը, ինչպես նաև՝ Արիստիդես Աթենացու, Հիպպոլիտի, Մեթեդիոս Ոլիմպիացու, Եպիփան Կիպրացու և այլոց ջատագովական բնույթի երկերը։ 5-դարի Առաջին կեսին կատարված թարգմանությունները խմբավորվում են ըստ հետևյալ բաժինների. լիտուրգիկա՝ ծիսական երկեր (Խորհրդատետր-Պատարագամատույց, Ժամագիրք և այլն), պատրիստիկա՝ հայրախոսական գրականություն (տես Հայրաբանություն), մարտիրոլոգիա և հագիոգրաֆիա՝ վկայաբանություն և վարքագրություն, կանոնական (եկեղեցական ժողովների և սուրբ հայրերի կողմից գրված կանոններ ու սահմանումներ), պատմական բնույթի երկեր։

Անվտանգության կանոնները քիմիայի լաբորատորիայում ~ Սուսաննա Սահակյան Աշխատելու  ընդհանուր  կանոնները.

1.         Ուշադիր  լսեք  ուսուցչին  և  կատարեք  նրա  ցուցումները

2.         Քիմիայի  կաբինետում  պիտի  աշխատել  արտահագուստով, ձեռնոցներով  և  ակնոցներով: Արգելվում  է  սնունդ  ընդունել

3.         Աշխատանքային  սեղանը  պիտի  մաքուր  պահել, չպիտի  լինեն  ավելորդ  առարկաներ, որոնք  տվյալ  աշխատանքին  չեն  վերաբերվում

4.         Աշխատանքը  ավարտելուց  հետո  մաքրեք  և  կարգի  բերեք  աշխատանքային  սեղանը

5.         Խստիվ  արգելվում  է  կատարել  փորձեր, որը  չի  վերաբերվում  տվյալ  աշխատանքին, ձեռքերով  վերցնել  նյութերը, փորձել  նյութերի  համը:

Քիմիական  նյութերի  հետ  վարվելու  կանոնները.Փորձեր  կատարելու  համար  դուք  օգտագործելու  եք  տարբեր  նյութեր, որոնք  գտնվում  են  փակ  տարաներում, իսկ  հեղուկ  նյութերը  փակ  անոթներում:1.         Փորձեր  կատարելու  համար  վերցրեք  նյութերի  փոքր  բաժիններ: Պինդ  նյութերից  սովորաբար  պահանջվում  է  թեյի  գդալի  ¼  չափ, իսկ  հեղուկներից` 1-2 մլ:2.          Նյութերից  վերցնելու  ժամանակ  ամանների  խցանները  սեղանի  վրա  դրեք  շրջված, այսինքն  այն  մասով, որը  չի  մտնում  ամանի  մեջ:3.         Մի թողեք  նյութերով  ամանների  բերանը  բաց, նյութից  նմուշ  վերցնելուց  հետո  ամանի  բերանը  փակեք  և  դրեք  տեղը4.         Չօգտագործված  նյութերը  չի  կարելի  հետ  լցնել  մաքուր  նյութի  վրա, այլ  լցրեք  այդ  նպատակների  համար  հատուկ  նախատեսված  անոթի  մեջ:5.         Օգտվեք  միայն  այն  նյութերից, որոնց  վրա  գրված  են  անունները  և  որոնք  դրված  են  ձեր  սեղանի  վրա:6.         Պինդ  նյութերը  ամանից  վերցրեք  միայն  չոր  գդալիկով  կամ  փորձանոթով: Մինչև  նյութերը  փորձանոթի  մեջ  յցնելը`  ստուգեք  կոտրված  չէ  արդյո՞ք  փորձանոթի  հատակը  կամ  ճաքած  չէ՞ արդյոք:7.         Փորձեր  կատարելիս  միշտ  օգտագործեք  մաքուր  լաբորատոր  ամանեղեն:Նախազգուշացումներ. 1.Աշխատելիս  նյութերը  չթափեք  ձեռքերին  և  հագուստին, հատկապես  հիմքերը  և  թթուները:2.Փորձանոթում  լուծույթը  տաքացնելիս  կամ  եռացնելիս  անհրաժեշտ  է  օգտվել  բռնիչից: Փորձանոթի  բերանը  չի  կարելի  պահել  ոչ  իր  և  ոչ  էլ  լաբորատորիայում  ներկաների  կողմը:3.Մի  թեքվեք  դեմքով  դեպի  փորձանոթի  բերանը, որտեղ  եռում  է  լուծույթը, այն  կարող  է  ցայտել  ձեր  դեմքին:4.Նյութերի  հոտը  որոշելու  նպատակով  չի կարելի անոթը  մոտեցնել  դեմքին, այլ  ձեռքի  ափով  շարժում  կատարեք  անոթի  բերանից  դեպի  քիթը:5.Թթուները  ջրով  նոսրացնելիս (հատկապես  խիտ  ծծմբական  թթուն) հիշեք  հետևյալ  կանոնը, պետք  է  թթուն  բարակ  շիթով  դանդաղ  լցնել  սառը  ջրի  մեջ  խառնելով:     Առաջին  օգնություն. 1. Առաջին  օգնությունը  ցույց  տալ  միայն  ուսուցչի  կամ  լաբորանտի  մասնակցությամբ:2.   Մաշկի  կամ  հագուստի  վրա  թթու  թափելիս`  այդ  տեղը  լվացեք  ջրի  շիթով  2–3 րոպե  այնուհետև  մշակեք 2–3 %-անոց           նատրիումի  հիդրոկարբոնատի (խմելու  սոդայի)  կամ  ամոնիակի  լուծույթով:3.    Մաշկի  կամ  հագուստի  վրա  ալկալու  թափվելիս  անմիջապես  այդ  տեղը  լվացեք  մեծ  քանակով  ջրով, հետո  բորաթթվի   
       կամ  քացախաթթվի  1–2%-անոց  լուծույթով, վերջում  թրջոց  դրեք   կալիումի  պերմանգանատի  1–2%-անոց  լուծույթով:

Մեկնաբանիր Ջոն Գատոյի խոստովանությունը (նախաբան) սովորողի տեսանկյունից:

Ջոն Գատոյի տեսանկյունը շատ լավն է։ Նա ոչ թե առանձնահատուկ առարկա է ուսումնասիրում, այլ սովորողի հոգեբանության վրա է աշխատում։ Սովորում են երեխաները իրենց հոգեբանության, հանգստության և լարվածությունը հանելու տարբերակ։ Սովորողների տեսանկյունից կլիներ այսպես այս առարկան։ Այս ինչ առարկայ է, որ դաս չենք անում անիմսատ դաս է։ Բայց երբ մեծանում են հասկանում են, որ սա ամենալավ և կարևոր դասն է մարդու աշխարհում։ Դում իմանում ես այն ամենը, ինչը պետք է իմանաիր ինքնուրույն դառնալուց առաջ։