Category: Uncategorized

Իմ կարծիքով կայծակը ամնեահետաքրքիր և ամենա զարմանալանի բնության երևույթներից մեկն է։ Չնայած, որ կայծակըվնասում է մարդկանց, նրա մասին շատ հետաքրքիր է իմանալ։ Օրինակ՝ թե ինչու է նա այդպիսի ուժեղ, կամ ինչ կապ ունի էլեկտրականության հետ, երբ է այն առաջանում, ինչ գույներ ունի և այլն։ Կայծակը ունի շատ հետաքրքիր երևույթներ, դրա համար ես կուզենայի լինել կայծակ, որպեսզի իմանալ նրա բոլոր գաղտնիքները։

ԿԱՅԾԱԿի մասին տեղեկություններ 1

Կայծակի մասին տեղեկություններ 2

Կայծակի մասին տեղեկություններ 3

1. Ո՞ր երկու ուղիղներն են կոչվու զուգահեռ։
2. Երկու ուղիղներ հարթության վրա կոչվում են զուգահեռ, եթե նրանք չեն հատվում
3. Ձևակերպել երեք զուգահեռ ուղիղների մասին աքսիոմը
4. Եթե ուղիղը հատում է երկու զուգահեռ ուղիներից մեկը, ապա հատում է նաև մյուսը։
5. Եթե երկու ուղիղներ զուգահեռ են երրորդին, ապա նրանք զուգահեռ են միմյանց։
6. Եթե երկու ուղիներ զուգահեռ ուղիղներ հատված են հատողով, ապա խաչադիր անկյունները հավասար են ։

Միակողմանի անկյսունների գումարը 180 աստիճան է։

3 մասին գումարում ենք 1մասը=4մաս

180/4=45^0

<=45^0

<2=45^0*3

<2=135^0

125^0հակադիրը նույնպես կլինի125^0

125^0+55^0=180^0

Ըստ զուգահեռության երրորդ հայտանշանի a|| b

Հետևաբար 180^0-122^0=58^0

Պատ, .1=58^0

Նախագիծ․

Տնական թարմ հաց

Փետրվարի 8-14

Հողաթափիկ ինֆուզորիայի կառուցվածքը և սեռական բազմացումը

Հողաթափիկը  ինֆուզորիաների դասի նախակենդանի է։  Մարմինը երկարավուն է, օվալաձև, երկարությունը՝ 0,2 — 0,3 մմ։ Ունի արտաքին ամուր բջջապլազմային և ներքին հատիկավոր շերտեր։ Ամբողջ մարմինը հավասարաչափ ծածկված է թարթիչներով, որոնց շնորհիվ հողաթափիկը շարժվում է։ Մարսողությունը ներբջջային է. բացի սննդառական վակուոլներից կան նաև կծկվող վակուոլներ։ Բնորոշ է անսեռ բազմացումը, երբեմն՝ նաև կոնյուգացիան։ Տարածված է առավելապես քաղցրահամ ջրերում։

Լինում են նստակյաց և ազատ լողացող ձևեր, գաղութներով և առանձին։ Ինֆուզորիաները մեծ մասը սնվում է մանր սնկերով, որոշները գիշատիչ են։ Սնունդը մարսվում է սննդառական վակուոլներում, չմարսված մասնիկները դուրս են թափվում արտաթորման անցքից։ Լինում են նաև խոնավ հողում, մամուռների մեջ։ Հիմնականում մակաբույծներ են, կան նաև խիստ մասնագիտացված մակաբույծ տեսակներ։

• Из-за того, что дельфин живет под водой, его слуховые рецепторы устроены по-особому. Это животное обладает удивительной способностью к эхолокации. Это позволяет дельфинам улавливать звуки и передавать информацию друг другу на большом расстоянии.
• Քանի որ, դելֆինը ապրում է ջրում, նրա լսողական ընկալիչները դասավորված են յուրահատուկ։ Այս կենդանին ունի զարմմանալի էխոլոկացիայի ունակություն։ Սա թույլ է տալիս դելֆիններին լսել իրար ձայներ և փոխանցել տեղեկություն մեծ հեռավորության վրա։
• Дельфин — единственное млекопитающее, рождение которого начинается в прямом смысле с хвоста, а не с головы.
• Դելֆինը-միակ կաթնասունն է որի ծնուդը սկսվում է ուղիղ իմաստով պոչից, այլ ոչ թե գլխից։
• Дельфины — млекопитающие, а у всех млекопитающих есть волосы. У дельфинов тоже — во всяком случае, у детёнышей. У них растут «усики», которые поначалу помогают малышу отыскивать мать. Впрочем, немного погодя эти волоски исчезают.
• Դելֆինները- կաթնասուններ են, իսկ բոլոր կաթնասունների մոտ կան մազեր։ Դելֆինների մոտ էլ կան, հատկապես երեխաների մոտ։Նրանց մոտ աճում են աղվամազեր, որոնք սկզբից օգնում են երեխային գտնել մորը։ Ժամանակի ընթացքում այդ աղվամազերը կորում են։
• Молодые дельфины остаются с матерью в течение 2-3 лет.
• Երիտասարդ դելֆինները մնում են մոր հետ 2-3 տարի։
• Дельфины сразу глотают пищу, не пережёвывая, так как их челюсти не приспособлены для жевания.
• Դելֆինները միանգամից կուլ են տալիս սնունդը, չծամելով, քանի որ նրանց ծնոտը նախատեսված չէ ծամելուն։
• Дельфины умеют «сканировать» людей при помощи эхолокатора: это позволяет им видеть строение наших внутренних органов, включая кости скелета и органы дыхания.
• Դելֆինները կարող են <<սկանավորել>> մարդկանց սենսորի միջոցով։Այն թույլ է տալիս նրանց նայել մեր կառուցվածքի ներքին օրգանները, միացրած կմախքի ոսկորները և շնչելու օրգանները։
• Если существо с лёгкими плавает под водой и не выплывает на поверхность, – значит, оно тонет, и ему нужна помощь. Поэтому дельфины, увидев тонущего человека или животное, пытаются вытолкнуть его на поверхность.
• Եթե թոքերով արարածը լողում է ջրի մեջ է, և լողում է մակերեսին, նշամակում է, որ այն խեղդվում է, և նրան պետք է օգնություն։Դրա համար դելֆինները, տենալով խեղդվող մարդուն կամ կենդանուն փորձում են դուրս մղել նրան մակերեսին։
• У дельфинов чрезвычайно развита способность к эмпатии, которой, к сожалению, часто недостаёт людям. Они способны понимать эмоциональное состояние человека и сопереживать ему: эта врождённая способность делает их непревзойдёнными психотерапевтами.
• Դելֆինների մոտ չափազանց զարգացած ունակություն էմպատիային, որը, ցավոք սրտի մարդկանց մոտ հաճախ չի հասնում։Նարնք ունեն ունակություն հասկանալ մարդու տրամադրությունը և կարեկցել նրան։ Այս բնածին ունակությունը անում է նրանց կատարյալ հոգեթերապևտներ:
• Дельфины узнают себя в зеркале и любят рассматривать своё отражение.
• Դելֆինները հայելու մեջ իմանում են նրանց, և սիրում են նայել նրանց արտացոլանքը։
• Они могут общаться друг с другом — у них есть целый язык.
• Նրանք կարող են շփվել միմյանց հետ՝ և նրանց մոտ կա ամբողջական լեզու։
• Дельфины дают друг другу имена. Более того, они откликаются на них.
• Դելֆինները տալիս են միմյանց անուններ։ Բացի դրանից, նրանք շեղվում են դրանից։
• В среднем дельфин может задержать дыхание на восемь-десять минут.
• Մեջտեղում դելֆինները կարող են պահել շունչը 8-10 րոպե։
• Акулы боятся дельфинов, так как последние представляют для них угрозу — защищаясь, они атакуют своим длинным носом незащищённое акулье брюхо, и эта атака часто оказывается смертельной для акулы
• Շնաձուկները վախենում են դելֆիններից, քանի որ վերջինները ցույց են տալիս նրանց համար վախ- պաշտպանելով, նրանք հարձակվում են իրնեց մեծ քթով չպաշտպանված շնաձկան փորը, և այս հարձակում հաճախ լինում է մահացու շնձկան համար։

(34) Интересные факты — Дельфины — YouTube

Տեղեկությունները՝

40 интересных фактов о дельфинах (xn--80aahh2ah1cn0e.xn--p1ai)

Интересные факты о дельфинах — Pattaya Dolphinarium

15 интересных фактов о дельфинах (xn--80aexocohdp.xn--p1ai)

Լրացուցիչ առաջադրանքներ.
Դասարանում`Պարբերական համակարգից արտագրել H,A,R,M,S,C,O-ով սկսվող բոլոր տարրերը,գրել նրանց հայկական անվանումները:

Hg-սնդիկ, H-ջրածին, Al-ալյումին, Ag-արծաթ, Mg-մագնեզիում, Mn-մանգան, Sl-սիլիցիում, C-ածխածին, Ca-կալցիում, Cu-պղինձ, Cl-քլոր, O-թթվածին
Տնային“սովորել`էջ 52-56.վարժ.էջ 57

1. Ո՞ր քիմիական տարրերն են ստացել իրենց անվանումները ըստ աշխարհամասերի:

Եվրոպիում և Ամերիցիում

2. Թվարկեք այն տարրերը, որոնք իրենց անվանումները ստացել են ըստ երկրների անվամբ:

Գալիում-Ֆրանսիայի հին անունն է

Գերմանիում- Գերմանիայի հին անվանումն է

Պոլոնիում-լեհաստանի պատվին է դրված

Ռութենիում-Ռուսաստանի պատվին է դրված

3. Ո՞ր տարրերի անվանումների մեջ են մտնում գետերի անուներ:

Ռենիում

4. Գտեք այն քիմիական տարրի անվանումը,որի մեջ ,եթե փոխեք առաջին տառը , ապա կստանաք նեղուցի անունը , որը գտնվում է Եվրոպայի և Ասիայի միջև:

Ֆոսֆոր-Բոսֆոր

5. Ո՞ր քիմիական տարրի անվանումի մեջ է մտնում Թուրքիայի մեջ գտնվող լճի անունը:

Վանադիում-Վանա լիճ
Գրեք այն տարրերի նշանները, տարածվածությունը և կիրառումը :

Արծաթի — «արգիրոս» (սպիտակ, փայլող, փայլատակող), կապված է նրա գեղեցիկ սպիտակափայլ գույնի հետ: Արծաթը հայտնի է շատ վաղուց: Հին Եգիպտոսում հայտնաբերել են ավելի քան 6000 տարվա հնություն ունեցող արծաթյա զարդեր։ Ավելի ուշ արծաթը օգտագործվում էր դրամային համաձուլվածքներում։ Օգտագործվում է օրգանական սինթեզում և հակագազերում։

Կարեն – պարս. նշանակում է <քաջ զինվոր>: ըստ այլ նշանակության <առատաձեռն> կամ <մեծահոգի>:

Յանա – լատ. հին հռոմեական Յանուս արեվի աստծո անվան իգական ձեվն է:

Սառա – եբր. նշանակում է <տիրուհի><թագուհի> կամ <առաքինի>:(Այս անունը Աստվածաշնչից է.Աբրահամ նահապետի կինը, ով 90 տարեկան հասակում ծնվեց իր Իսահակ որդուն):

Ժաննա – ֆրանս. նշանակում է <հոգյակ> կամ <պտղաբեր>:

Արամ – հայկ․ Արա Գեղեցիկի հոր անունն է, նշանակում է <վսեմություն>, <ողորմած> կամ <հանդարտաբարո>․

Լիաննա – լատ. <դեռատի>:Նաեվ կապում են փաթաթվող ու մագլցող Լիանա կոչվող բույսի անվան հետ, այսինքն ճկուն իմաստով:

Նաիրա (Նաիրի) – հայկ. այս անունը կրող տղամարդկանց կոչում են Նաիրի, իսկ կանաց ՝ Նարիա:

(Հին Հայաստանի անունն է, որ նշանակում է <փայլատակող> կամ <ազատամիտ>:Գործածվում է նաեվ Նաիրե, Նաիրուհի ինքնուրույն անուններով):

Ֆլորա – լատ. Հին հռոմեական դիցաբանության մեջ Ֆլորան ծաղիկների աստվածուհին է Զեփյուրի կինը:Այծմ ֆլորա ասելով հասկանում են <բուսական աշխարհ> կամ <ծաղիկ>:

Սեվիլ – թրք. նշանակում է <սիրելի>:

Սուսաննա – հայ. Սուսան եվ Աննա անունների համադրումն է:

Ցանկացած նյութ կամ իր կազմված է ատոմներից :Հաճախ ատոմները  միավորված են խմբերում  որոնց անվանում են ՝ մոլեկուլներ:Ատոմները նյութի փոքրագույն մասնիկներն են ,որոնց անհնար է տեսնել անզեն աչքով, միշտ շարժման մեջ են:Նրանց անհնար է բաժանել մասնիկների :«Ատոմ» անվանումը տրվել է հին հունական փիլիսոփայի  կողմից:Ատոմ բառը եկել է հունարեն ատոմոս բառից ՝ նշանակում է անբաժանելի:Ֆիզիկական երևույթների ժամանակ ,և` ատոմները , և` մոլեկուլները պահպանվում են , իսկ քիմիական ռեակցիաների ժամանակ մոլեկուլները քայքայվում են , իսկ ատոմները պահպանվում են : Դրա համար ատոմը քիմիապես անբաժանելի մասնիկ է : Եվ ատոմները , և  մոլեկուլները գտնվում են անընդհատ շառժման մեջ : Շարժումը արագացնելու համար , պետք է խառնել , կամ ջերմաստիճանը բարձրացնել :Ատոմները կազմված են միջուկից :Միջուկը կազմված է դրական պրոտոններից և չեզոք նեյտրոններից :Միջուկի շուրջը պտտվում են բացասական էլեկտրոնները:Ատոմը էլեկտրաչեզոք մասնիկ է ,որովհետև պրոտոնների և էլեկտրոնների թիվը հավասար է :Պրոտոնների և էլեկտրոնների թիվը միշտ հավասար են ,և հավասար են տարրի կարգաթվին:Միջուկի գոյությունը հայտնաբերել է ՝ Է.Ռեզերֆորդը ,իսկ նեյտրոնի գոյությունը հայտնաբերել է ֆիզիկոս Ջեյմս Չեդվիկը :

Թեմա`  Զուգահեռ ուղիղների  աքսիոմները

Առաջադրանքներ՝ հետևյալ դասագրքից,խնդիր 230-239,էջ 77

Վարժ․230

Պատ՝․ 1, որովհետև տրված ուղղի վրա չգտնվող կետով անցնում է այդ ուղղին զուգահեռ միայն մեկ ուղիղ։

Վարժ․231

Կարող է լինել երկու դեպք։Կարող են չորսն էլ հատվեն,կարող են 3-ը հատվել,մեկը լինի զուգահեռ։Սա առաջին տարբերակն է,որտեղ 3 ուղիղները հատվում են,մեկը լինում է զուգահեռ։

Երկրորդ դեպք

Իսկ այստեղ չորսն էլ հատվում են։Սա էլ երկրորդ դեպքն է։

Պատ․՝ երկու դեպք,կարող են 4-ը հատվել,կարող է մեկը զուգահեռ լինել,մյուս երեքը հատվեն։

Վարժ․232

Ոչ չի հատում

Կա նաև երկրորդ դեպքը

<1+<2=180⁰=a II b

Պատ․՝կարող է հատել,կարող է չհատել։

Վարժ․233

Վարժ․234

Վարժ․235

Վարժ․236

Եթե միակողմանի անկյունների գումարը հավասար է 180 աստիճանի, ապա ուղիղները զուգահեռ են։ <1+<2 հավասար չէ 180-իհետևում է,որ a II/ b-ին:

Եթե համապատասխան անկյունները հավասար են, ապա ուղիղները զուգահեռ են։ <2 հավասար չէ,հետևում է b II/ c-ին:

Եթե միակողմանի անկյունների գումարը հավասար է 180 աստիճանի, ապա ուղիղները զուգահեռ են։ <1 + <2 հավասար չէ 180-ի => a II/ b-ին:

Վարժ․237

ա) <MLK=<GHI=150⁰

1)180-150=30⁰

2)<IHJ=<KLN=30⁰

3)<MLO=<KLN=30⁰

4)<OLN=<MLK=150⁰

5)<KHJ=<GHI=150⁰

6)<GHK=<IHJ=30⁰

բ) 180-70=110⁰

110/2=55⁰

55+70=125⁰

<MLK=<GHI=125⁰

180-150=55⁰

<IHJ=<KLN=55⁰

<MLO=<KLN=55⁰

<OLN=<MLK=125⁰

<KHJ=<GHI=125⁰

<GHK=<IHJ=55⁰

Վարժ․238

Ապացուցեք,որ CO=OD

Ըստ ուղիղների զուգահեռության առաջին հայտանիշի <OAC=<OBD։

<BOD=<COA, որովհետև հակադիր են։ Ըստ եռանկյունների հավասարության երկրորդ հայտանիշի <|DOB = <| AOC-ին։ Հավասար եռանկյունների մեջ համապատասխանաբար հավասար կողմերի դիմաց ընկած են հավասար անկյուններ և հակառակը,և դրանից հետևում է,որ CO=OD

Վարժ․239

Լուծում՝

1/180-73=107⁰

համապատասխան անկյուները հավասար են => ուղիղները զուգահեռ են ստացվում է,որ <1=92⁰

Մտրակավորները մարմնի կայուն ձև և մեկ կամ մի քանի մտրակներ ունեցող նախակենդանիներ են: Հիմնականում ջրային կենսակերպ վարող օրգանիզմներ են:Նրանց բնորոշ են սննդառության երեք տիպերն էլ՝ ավտոտրոֆ, հետերոտրոֆ, միքսոտրոֆ: Միքսոտրոֆ մտրակավորներից է կանաչ էվգլենան:

Կանաչ էվգլենայի կենսամիջավայրը, սննդառությունը և կառուցվածքը: Էվգլենան քաղցրահամ ջրամբարներում բնակվող 0,05 մմ մեծությամբ կանաչ օրգանիզմ է, որը իլիկաձև է և ունի մեկ մտրակ: Էվգլենան ցերեկը կատարում է ֆոտոսինթեզ, իսկ գիշերը սննդառում որպես հետերոտրոֆ:Շնչառությունը և արտաթորությունը: Համարժեք է ամեոբային շնչառությանը և արտաթորությանը: Էվգլենայի մարմնի առջևի ծայրում գտնվող կծկողական վակուոլը շրջապատված է հավաքող խողովակներով, որոնք իրենց պարունակությունը պարբերաբար դատարկում են կծկվող վակուոլի մեջ:

Գրգռականություն: Էվգլենան ունի կարմիր լուսազգայուն աչիկ, որով կարողանում է տարբերակել լույսի առկայությունը: Էվգլենան օժտված է դրական ֆոտոտաքսիսով:

1. Տրված գոյականները դարձրո´ւ հոգնակի:
   Ձևեր, երկրներ, աստղեր, ցնցուղներ, արտեր, տարիներ, բեռներ, պահարաններ, գնացքներ, թոռներ, նվերներ, սարքեր, թռչուններ, վայրկյաններ,  դռներ, օրեր, մկներ, կածաններ, զենքեր, ձկներ, գրիչներ, տետրեր, կայարաններ, լեռներ, դեզեր, արկղեր, հարցեր, վագրեր, ուղևորներ, անգղեր, պարաններ, սանրեր:

1. Յուրաքանչյուր բառի իմաստն արտահայտի՛ր բառակապակցությամբ.

Ա.Դասագիրք, հեռագիր, արոտավայր, լրագիր, ծառաբուն, մրգաջուր, մրջնաբույն, ծաղկեփունջ, միջնապատ:
Բ.Վիպագիր, մեծատուն, զինակիր, ժամացույց, կողմնացույց, երգահան, քարահատ, պատմագիր, քանդկագործ

Ա․Դաս անելու գիրք, հեռու գնացող գիրք, արածելու վայր, լուրերի գիր,ծառերի բուն,մրգերի ջուր,մրջնունների բույն, ծաղիկների փոնջ, միջին պատ

Բ․ Վեպերի գիր,մեծ տուն ունեցող,զենքը կրող, ժամը ցույց տվող,կողմերը ցույց տվող,երգերը հանող, քար հատող,պտմությունը գրող,քանդակներ գործող,

3. Երկու խմբի գոյականների հոգնակին կազմի´ր և օրինաչափությունը բացահայտի´ր:

Ա․Դասագրքեր, հեռագրեր, արոտավայրեր, լրագրեր, ծառաբներ, մրգաջրեր, մրջնաբներ, ծաղկեփնջեր, միջնապատեր։

Բ․Վիպագրեր, մեծատներ, զինակրեր, ժամացույցներ, կոմնացույցներ, երգահաններ, քարահատներ, պատմագրեր, քանդակագործներ։

6. Փակագծում տրված բառերը դարձրո´ւ հոգնակի և գրիի´ր կետերի փոխարեն:
Ամերիկացի-վիճակագիրները պարզել են, որ օրվա ընթացքում ամենաշատը քայլում են անասնապահների ու հողագործների: Երկրորդ տեղում գյուղական նամակատարներն են: Հաջորդը մատուցողներն ու բուժքույրներն են: Նրանցից զգալիորեն քիչ են քայլում ոստիկանները հետախույզները ու պահակները Ամենից քիչ քայլում են նահանգապետներն ու նախարարները:

7. Տրված գոյականները դարձրո´ւ հոգնակի և տեղադրի´ր նախադասությունների մեջ:

Կետորս, բանաձև, հրացան, նավապետ, շնաձուկ, ժամացույց:
Բոլոր նավապետերն էլ երազում են չբացահայտված կղզիներ գտնել:
Մեզ ասացին, որ բոլոր ժամացույցներն հետ են ընկել, ու ոչ մեկը նույն ժամը ցույց չի տալիս:
Ասում են, շնաձկների արյան հոտն է հրապուրում:
Այդ տարածքում աշխատող կետորսերը հետևում էին կետին ու վախենում էին ,թե ևս մեկին այնուամենայնիվ կվնասի:
Ցուցադրվող հրացանները այդ նույն զինագործի որդիներն ու թոռներն էին սարքել: