Author: sardaryanyana

Դասի հղումը

1․Բնութագրել Ֆրանսիայի աշխարհագրական դիրքը: 

1.Ֆրանսիայի Հանրապետությունը գտնվում է Եվրոպայի արևմուտքում, հյուսիսում և արևմուտքում ողողվում է Ատլանտյան օվկիանոսի, իսկ հարավում՝ Միջերկրական ծովի ջրերով:
Ֆրանսիան գտնվում է Եվրոպայի ծայր արևմուտքում և ունի շատ հարմար տնտեսաաշխարհագրական դիրք:

2․Որո՞նք են ֆրանսիայի տնտեսության զարգացման նախադրյալները

Արտահանում է պատրաստի արտադրանք: Առաջատար ճյուղերն են` մեքենաշինություն, վառելիքաէներգետիկական արդյունաբերություն,քիմիական , թեթև, սննդի արդյունաբերություն, գյուղատնտեսություն:

3․Ի՞նչ դեր ունի Ֆրանսիան ժամանակակից աշխարհում և տարածաշրջանում:

Ֆրանսիան արտադրում է մի շարք բաներ, հանուն որոնց գրավում է աշխարհում բոլոր մարդկանց ուշադրությունը: Ֆրանսիային են պատկանում՝ շամպայնը, կոնյակը, գինին և պանիրը: Ֆրանսիայի շնորհիվ է, որ մենք կարողանում ենք ուտել և խմել այդ ամենը: Ֆրանսիայում են գտնվում շատ հուշանվերներ, կարևոր արժեքներ և այլն…

4. Ուրվագծային քարտեզի վրա նշել, Ֆրանսիայի հարևան պետությունները և ափերը ողողող ջրային ավազանները:

Сроки проекта: 22.09-29.09

Участники проекта: ученики средней школы

Цели:

• изучение жизни и деятельности Комитаса
• изучение интересных фактов о композиторе

Ход проекта:

Изучение информационных материалов :

• Биография
• Загадка Комитаса: о чем молчал великий гений?
• Роль Комитаса
• О Комитасе
• Комитас и современная Армения
• Обсуждение проекта с учениками
• Посетить Музей-институт Комитаса
• Готовим презентацию или видео на тему «Легендарный Комитас», «Комитас в современной жизни», «Роль Комитаса в истории Армении»,… .

Результатами проекта будут презентации учеников ,фото и видео

Настоящее имя Комитаса – Согомон Согомонян. Он родился 26 сентября 1869 года в го­ро­де Кетайя, в Западной Армении; отец его тачал сапоги, а мать — ткала ковры. Осиротев в возрасте 11 лет, будущий вардапет вел практически бродячий образ жизни, засыпая на холодных камнях в прачечной.

Именно на улицах родного города Согомон стал петь. В те годы только через народные песни можно было услышать армянские слова. Из-за запрета на использование родного языка почти все местные армяне, в том числе и юный Согомон, говорили только по-турецки.

В 1881 году случилось событие, предопределившее его будущее. Заметив талант юноши, его взяли на учебу в Эчмиадзинскую духовную семинарию. На первой же встрече с католикосом Геворком IV сирота, не понимая слов, спел древнее церковное песнопение (шаракан).

Глава армянской церкви поверил в него и сделал все возможное для дальнейшего развития его таланта. Скоро Согомон в совершенстве овладел армянским, а в 1890 году был посвящен в сан монаха.

Обучение в семинарии он завершил в 1893 году, после чего принял сан священника и новое имя — Комитас. Выбор этого имени был символичным: католикос Комитас Ахцеци был выдающимся поэтом и автором шараканов, жившим в VII век.

Հղումը

Գեղձերը օրգանիզմում կատարում են հյութազատիչ ֆունկցիա: Նրանց արտազատած նյութերը կարևոր նշանակություն ունեն օրգանիզմում տեղի ունեցող պրոցեսների համար: Գեղձերի մի մասը ինքնուրույն օրգաններ են, օրինակ` հարնջային թքագեղձը, ենթաստամոքսային թքագեղձը: Գեղձերի մեծ մասը էպիթելի ածանցյալներ են: Տարբերում են ներքին և արտաքին սեկրեցիայի գեղձեր: Ներքին սեկրեցիայի` էնդոկրին (ներզատիչ) գեղձեր են կոչվում այն գեղձերը,որոնք ծորաններ չունեն և իրենց հորմոնները անմիջականորեն ներզատում են արյան և ավշի մեջ: Հորմոնները արյան հետ տարածվում են ամբողջ մարմնում և մասնակցում են ուրիշ օրգաններում և հյուսվածքներում տեղի ունեցող պրոցեսների կարգավորմանը, մասնավորապես կարգավորում են հասակի, զարգացման, նյութփոխանակության պրոցեսները և այլն: Այդպիսի գեղձեր են ` հիպոֆիզը (վերին մակուղեղ), վահանագեղձը, հարվահանագեղձերը, ուրցագեղձը, մասամբ` ենթաստամոքսային գեղձը (լանգերհանսի կղզյակները) և սեռական գեղձերը (վերջին երկուսը խառը տիպի գեղձեր են):

Սրանք բոլոր կազմում են ներզատիչ (էնդոկրին) համակարգը, որը նյարդային համակրգի հետ մեկտեղ և նրա հսկողությամբ կարգավորում և համաձայնեցնում է ամբողջ օրգանիզմի օրգանների աշխատանքը: Գեղձերի երկրորդ խումբը արտաքին սեկրեցիայի գեղձերն են, էկզոկրին (արտազատիչ) գեղձերը, որոնք ունեն ծորաններ և հյութ են արտազատում զանազան խոռոչներում, օրինակ` ստամոքսի, աղիքների խոռոչը և այլն, կամ մաշկի մակերեսին: Էկզոկրին գեղձերը զանազան Ֆունկցիաներ են կատարում` նայած թե որ օրգանների և համակարգերի մեջ են մտնում, օրինակ, մարսողական ուղու գեղձերն արտազատում են հյութ, որն անհրաժեշտ է մարսողության պրոցեսների համար. Հիպոֆիզ, Հիպոթալամուս, Վահանագեղձ, Հարվահանագեղձ, Թիմուս, Մակերիկամներ, Ենթաստամոքսային գեղձ, Ձվարանբ, Ամորձի:

Այս գեղձերը միմյանցից տարբերվում են իրենց դիրքով, կառուցվածքով, արտազատուկի տեսակով և արտազատուկի բարդությամբ: Էկզոկրին գեղձերը բազմատեսակ են, նրանց մեծ մասը բազմաբջիջ է: Միաբջիջ գեղձերը (գավաթաձև բջիջներ) տեղավորված են շնչառական ուղիների և աղիքների էպիթելներում: Միաշերտ էպիթելների մակերեսին նրանք արտադրում են լորձ: Բազմաբջիջ գեղձերում տարբերում են հյութազատիչ բաժինը և արտահանող ծորանը:  Հյութազատիչ մասը բաղկացած է հյութ արտադրող բջիջներց: Նայած այն բանին` ճյուղավորվում են, թե ոչ, նրանց արտահանող ծորանները լինում են բարդ և պարզ գեղձեր: Ըստ հյութազատիչ բաժնի ձևի` տարբերում են` խողովակավոր, բշտիկավոր և խողովակավոր բշտիկային գեղձեր: Այն բանի հիման վրա, թե ինչպես է կազմավորվում արտազատուկը և ինչ ճանապարհով է նա արտազատվում բջիջներից, տարբերում են մերոկրինային, ապոկրինային և հոլոկրինային գեղձեր: Մերոկրին գեղձերը (առավել հաճախ հանդիպող) հյութը արտազատում են արտահանող ծորանների մեջ, առանց քայքայելու հյութազատիչ բջիջների բջջապլազման: Ապոկրին գեղձերը բնորոշվում են հյութազատիչ բջիջների բջջապլազմայի մասնակի քայքայումով: Հյութազատության պրոցեսում բջիջների գագաթային մասը քայքայվում է և մտնում արտազատուկի բաղադրության մեջ: Հաջորդ փուլերում քայքայված բջիջը վերականգնվում է:  Նման տիպի հյութազատություն  կա կաթնագողձերում և որոշ քրտնագողձերում:   Հոլոկրին գեղձերում հյութի արտազատումն ուղեկցվում է բջիջների քայքայումով:  Քայքայված բջիջները գեղձի արտազատուկն են: Այդպիսի գեղձեր են մարդու ճարպագեղձերը: Ըստ արտազատուկի բնույթի` տարբերում են լորձային, սպիտակուցային, խառը   (սպիտա-լորձային) և ճարպային գեղձեր:

TEST 1

Go-went-gone

Do-did-done

Run-ran-run

Stand-stood-stood

See-saw-seen

Come-came-come

Have-had-had

Lose-lost-lost

Read-read-read

Think-thought-thought

Tell-told-told

Sit-sat-sat

Say-said-said

Find-found-found Live-left-left

TEST 2

1) She has never let her daughter have a boyfriend.

2) Have you already read today’s newspaper?

3) The house has been sold

4) He has lost his wallet again.

5) I have written three essays this week.

6) That clock was made in Switzerland.

7) He had run 6 miles when he hurt his ankle.

8) I have never saw such a beautiful view.

9) He has taught hundreds of students during his career.

10) Have you ever met a famous person?

11) Because she hadn’t paid the bill, the electricity went off.

12) They have sent Christmas cards to all their friends.

13) Where have we put the car keys?

14) We have never sang in public before.

15) She had worn her blue dress many times.

16) John had never spoke English before he came to London.

17) Why have you stood up – are we leaving?

18) Have you ever swam in the Atlantic Ocean?

19) It had took three hours to reach the station, so they had missed the train.

20) I have never say that I didn’t love you.

21) David jumped into the air. He had sat on a drawing pin.

22) The weatherman had told us it would be sunny, but it rained all day

23) I’m sorry I’m so tired. I haven’t slept.

24) Have you thought about changing jobs?

25) He’d thought he had understood but now he realised he’d made a mistake.

Ի՞նչ է անկախությունն ինձ համար։

Անկախությունը իմ համար հաղթանակ է, քանի որ մեր երկիրը անկախ է արդեն 30 տարի: Իմ համար անկախությունը դա ազատությունն է, երբ մեր երկիրը ազատվում է պատերազմներից, չնայաց որ շատ մարդ է մահանում, բայց մեր երկրիը միշտ էլ լինելու է և կմնա անկախ: Կարդա տեղեկություն անկախության մասին քիչ նեչքև՝

Սեպտեմբերի 21-ին Հայաստանը նշում է Անկախության տոնը՝ լրացավ անկախության հռչակման 29-ամյակը։

1991 թվականի սեպտեմբերի 21-ի հանրաքվեում Հայաստանի ժողովուրդը ձայների ճնշող մեծամասնությամբ քվեարկեց ԽՍՀՄ-ի կազմից դուրս գալու և անկախ պետություն ստեղծելու օգտին:

Տոնի առթիվ շնորհավորական ուղերձներ են հղել վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը, նախագահ Արմեն Սարգսյանը, Ամենայն Հայոց Գարեգին երկրորդ կաթողիկոսը, պետական, հասարակական-քաղաքական գործիչներ:

Վարչապետի աշխատակազմի տեղեկատվության և հասարակայնության հետ կապերի վարչության փոխանցմամբ՝ Նիկոլ Փաշինյանի ուղերձում մասնավորապես ասված է.

«Սիրելի ժողովուրդ՝ Հայաստանի Հանրապետության հպարտ քաղաքացիներ, Արցախի Հանրապետության հպարտ քաղաքացիներ, սփյուռքի հպարտ հայություն.

Շնորհավորում եմ բոլորիս Հայաստանի Անկախության տոնի առիթով։

29 տարի առաջ այս օրը տեղի ունեցած հանրաքվեով մեր ժողովուրդը միահամուռ ամրագրեց Հայաստանի անկախությունը։ 1991 թվականի սեպտեմբեր 21-ի հանրաքվեն մեր ժողովրդի պատմության ամենակարևոր իրադարձություններից է, որի սկիզբը դրվել էր դեռ 1988 թվականին՝ Արցախյան շարժմամբ։

Հանրաքվեի արդյունքները ողջ աշխարհին ազդարարեցին հայ ժողովրդի ազատատենչ կամքը՝ ունենալու անկախ ու ժողովրդավար պետություն։

Անցած 29 տարիների ընթացքում մենք միասին բախվել ենք բազմաթիվ փորձությունների՝ պատերազմ, սոցիալ-տնտեսական բարդություններ, արտագաղթ, կեղծված ընտրություններ, Հոկտեմբերի 27, քաղաքական բռնաճնշումներ, Մարտի 1, ճգնաժամային իրավիճակներ ու հուսալքություն։

Բոլոր այս դժվարությունները, սակայն, չէին կարող կոտրել հայ ժողովրդին։ 2018 թվականի Ոչ բռնի, թավշյա, ժողովրդական հեղափոխությունը պետական լավատեսության, քաղաքացիական վճռականության պերճախոս արտահայտություն դարձավ, որով ապացուցվեց որ ինքնիշխան, ազատ, հզոր ու երջանիկ պետություն ունենալու հայ ժողովրդի կամքը ուժեղ է, քան երբևէ: Ինքնիշխան ու ազատ պետությունը, այդ պետության հավիտենականությունը հայ ժողովրդի ազգային օրակարգի առանցքում է ահա և մեր բոլոր ուժերը պիտի կենտրոնացնենք այս օրակարգի ամենօրյա սպասարկման վրա»:

Պետության ղեկավարը հայտնում է, որ այսօր հրապարակելու է Հայաստանի՝ մինչև 2050 թվականը վերափոխման ռազմավարությունը, որը, ըստ նրա, «ոչ թե կարծրացած մի փաստաթուղթ է, այլ 2050 թվականի Հայաստանի Հանրապետության մասին մեր պատկերացումները, նպատակները, այդ նպատակներին հասնելու ուղիները քննարկելու, ճշգրտելու, իրագործման վերաբերյալ որոշումներ կայացնելու և իրագործման ընթացքը վերահսկելու մեխանիզմ»:

«Հավատում եմ, որ սրանով մեր պետական կյանքի նոր փուլ ենք թևակոխում, երբ պետությունը կառավարում ենք ռազմավարական տրամաբանությամբ, երբ այսօր կայացրած ամեն որոշում ունի ոչ միայն ընթացիկ, այլև 10, 20, 30 տարվա ռազմավարական թիրախներ և նպատակներ:

Սա մի մեխանիզմ է, որ ապագայի մասին քննարկումները, ապագայի պլանավորումն ու կառուցումը պիտի դարձնի մեր ամենօրյա աշխատանքի անբաժանելի մաս:

1991 թվականին մենք չգիտեինք, թե ինչպիսին է լինելու 2020 թվականի Հայաստանը, ու բազմաթիվ օբյեկտիվ ու սուբյեկտիվ հանգամանքների բերումով ժամանակ չտրամադրեցինք այսօրվա մասին մեր պատկերացումները ձևակերպելու և դրանց իրագործումը ամենօրյա անելիք դարձնելու վրա:

Բայց ժամանակը մեզ անխուսափելիորեն կանգնեցնում է նման խնդրի առաջ: Մենք չենք կարող սպասել 2050 կամ 2100 թվականի գալուն, տեսնելու համար, թե ինչպիսին է դարձել Հայաստանը: Մենք պիտի պլանավորենք այդ Հայաստանը, գծագրենք ու կառուցենք այն այսօրվանից: Ըստ այդմ՝ օրվա բազմաթիվ ու բազմապիսի հարցերի երբեմն հուսահատեցնող ու շփոթեցնեղ հեղեղից պետք է առաջնահերթություն տանք նրանց, որոնք մեզ կապում են 2050, 2100 թվականի Հայաստանի հետ:

Անձն անհատն է՝ իր արժեքներով, գաղափարներով, հայացքներով և ձգտումներով: Այս ամենը պայմանավորում է անձի խառնվածքը, վարքը և սահմանում նրա տեղը հասարակության մեջ:  Ակակի Ծերեթելու  «Սակայն ի՞նչ կտա լոկ ուսուցումը, եթե բնությունն անգամ չի օգնել նրան» խոսքերը  վերաբերում են այն հնացած կոնցեպցիային (հայեցակարգ), երբ գենետիկան և սոցիալական ծագումը նախապես էին պայմանավորում մարդու տեղը հասարակության մեջ նրա արժեքներն ու հայացքները: Անձի ձևավորման գործում  որոշիչ դեր ունի նրա անմիջական սոցիալական միջավայրը՝ ընտանիքը, դաստիարակողները, թեպետ նրանց հետ անհատի արժեքների սահմանմանը  նպաստում  է նաև այն սոցիումը, որտեղ  նա զարգանում է՝ դպրոցը, ուսումնական հաստատությունը, հասարակությունը:

September 22-24

Exercises in class.

English in Mind, pages 8,9

TABLE OF THE MOST COMMON IRREGULAR VERBS

infinitive	simple past	past participle
be	was/were	been
I am	I was	I have been
he is	he was	he has been
we are	we were	we have been
beat	beat	beaten
become	became	become
begin	began	begun
bet*	bet	bet
blow	blew	blown
break	broke	broken
bring	brought	brought
build	built	built
burst	burst	burst
buy	bought	bought
catch	caught	caught
choose	chose	chosen
come	came	come
cost	cost	cost
cut	cut	cut
deal	dealt	dealt
do	did	done
draw	drew	drawn
drink	drank	drunk
drive	drove	driven
eat	ate	eaten
fall	fell	fallen
feed	fed	fed
feel	felt	felt
fight	fought	fought
find	found	found
fly	flew	flown
forget	forgot	forgotten
freeze	froze	frozen
get	got	got, gotten
give	gave	given
go	went	gone
grow	grew	grown
hang	hung	hung
have	had	had
hear	heard	heard
hide	hid	hidden
hit	hit	hit
hold	held	held
hurt	hurt	hurt
keep	kept	kept
know	knew	known
lay	laid	laid
lead	led	led
leave	left	left
lend	lent	lent
let	let	let
lie**	lay	lain
light*	lit	lit
lose	lost	lost
make	made	made
mean	meant	meant
meet	met	met
pay	paid	paid
put	put	put
read	read	read
ride	rode	ridden
ring	rang	rung
rise	rose	risen
run	ran	run
say	said	said
see	saw	seen
sell	sold	sold
send	sent	sent
set	set	set
shake	shook	shaken
steal	stole	stolen
shine	shone	shone
shoot	shot	shot
show*	showed	shown
shut	shut	shut
sing	sang	sung
sink	sank	sunk
sit	sat	sat
sleep	slept	slept
slide	slid	slid
speak	spoke	spoken
spend	spent	spent
spring	sprang	sprung
stand	stood	stood
stick	stuck	stuck
swear	swore	sworn
sweep	swept	swept
swim	swam	swum
swing	swung	swung
take	took	taken
teach	taught	taught
tear	tore	torn
tell	told	told
think	thought	thought
throw	threw	thrown
understand	understood	understood
wake*	woke	woken
wear	wore	worn
weave	wove	woven
win	won	won
write	wrote	written

Ex1

1) I heard (hear) a new song on the radio.

2) I read (read) three books last week.

3) They spoke (speak) French to the waitress.

4) He understood (understand) during the class, but now he doesn’t understand.

5) I forgot (forget) to buy some milk.

6) She had (have) a baby in June.

7) You lost (lose) your keys last week.

8) They swam (swim) 500m.

9) I gave (give) my mother a CD for Christmas.

10) At the age of 23, she became (become) a doctor.

11) I knew (know) the answer yesterday.

12) He told (tell) me that he lived in Toronto.

13) We lent (lend) John £200.

14) She drank (drink) too much coffee yesterday.

15) The children slept (sleep) in the car.

16) He kept (keep) his promise.

17) I chose (choose) steak for dinner.

18) The film began (begin) late.

19) We flew(fly) to Sydney.

20) They drove(drive) to Beijing.

21) He tought (teach) English at the University.

22) I sent(send) you an email earlier.

23) We left (leave) the house at 7am.

24) He felt (feel) terrible after eating the prawns.

25) She brang (bring) some chocolates to the party.

EX2

EX3

EX4

Կոմիտասյան օրերին կքննարկենք Կոմիտասի հոդվածներից հատվածներ, կընթերցենք տաղերը, կդիտենք հաղորդումներ Կոմիտասի մասին:

Որպես ամփոփում՝ կայցելենք Հառիճի վանք, կզրուցենք վանքի քահանաների հետ՝ Կոմիտասի՝ այնտեղ անցկացրած օրերից, կքայլենք կիրճով, կնստենք, կընթերցենք, կզրուցենք, կպատմենք բլոգներում:

Սեպտեմբերի 24-28

Հոդված առաջին. դասարանում քննարկելուց առաջ առանձնացնել այն փոքրիկ խրատը, որը ձեզ օգտակար կլինի կյանքում:

«Սիրուն մանկիկ, կայտառ մանկիկ, օր մը դուն ալ պիտի մեծնաս ու մարդ դառնաս: Քեզի մէկ պզտիկ խրատիկ մը տամ:

Միտքդ մարզէ ազնիւ գիտութիւններով եւ մաքուր գեղարուեստով: Իմաստունի ծովածաւալ միտքէն որսա՛ գիտութիւն եւ գեղարուեստագէտի սիրտէն բարի բարի զգացումներ: Գրքերն ու ձայները մեռած հոգիներու մտքի ու հոգու տապաններն են:

Հետեւէ բնութեան դպրոցին. միտքդ բաց ու կարդա՛ անոր ծով միտքը, որու մի կաթիլն է քո մէջ Արարչի շնորհած ձիրքը. սիրտդ բաց եւ թող արձագանգէ հոն նորա խորհրդաւոր ու գաղտնի ձայները, զի քո սիրտն այլ անոր անեզր ձորի մէկ փոքրիկ ձորեկն է, որ շնորհել է քեզ երկինքը` հոն պաշարելու ազնիւ ազնիւ զգացումներ:

Կարդա՛ բնութեան գիրքը, որ կարելի չէ ո՛չ մէկ բանով գրել, ո՛չ մէկ ձայնով արձանագրել, ո՛չ մէկ գոյնով նկարել եւ ո՛չ մէկ գործքով դրոշմել…: Բնութեան երեւոյթներն անհունապէս յեղյեղուկ են. այնտեղ կեանք կայ, որ չէ կարելի անկենդան տառերով ու ձայներով, գրիչներով ու բրիչներով, վրձիններով ու չափերով դրոշմել-պարփակել. նա նման է արշալոյսին, միշտ թարմ, միշտ նոր, միշտ կենդանի, միշտ կենսատու, միշտ մայր ու ծնող մտքի ու սրտի եւ քեզի պէս մանուկներու նման միշտ մանուկ ու պարզուկ:

Սիրուն մանկիկ, պայծառ մանկիկ, սիրէ բնութիւնը…

Կարդա՛ բնութեան գիրքը, որ կարելի չէ ո՛չ մէկ բանով գրել, ո՛չ մէկ ձայնով արձանագրել, ո՛չ մէկ գոյնով նկարել եւ ո՛չ մէկ գործքով դրոշմել

Իմ կարծիքով ամենա խորիմաստ նախադասությունը սա էր քանի որ այն մեզ սովորեցնում է որ բնությունը մենք չենք կարող գրել, նկարել, լսել, այն ոչինչի հետ չի համեմատվի: Բնությունը միատեսակ է, և ոչ մի բան չի կարող համեմատվել: Իմ մարծիքով բնության գիրկը լինելը նշանակում է լինել բնության կողքի, իսկական՝ այլ ոչ թե արհեստական: Բնության կողքը լինելը շատ հաճելի է, որ լսում ես նրա ձահները, անձրևի կաթիլները, քամու խշշոցը, ծովի ալիքները; Շատ ավելի լավ է, երբ տեսնում ես իսկական բնությունը:

Մարդիկ և կենդանիները տարբերվում են խելքով, տեսքով, օրգանեերով և այլն: Եթե կենդանիների և մարդկանց մտքերը համեմատենք, շատ հեշտ կլինի իմանալ թե ով է ավելի լավ լոգիկայով մտածում: Բայց կարելի է նաև ասել որ ամեն մի շնչավոր անձ կարող է մտածել իր չափով: Մարդիկ և կենդանիները մտածում են իրենց կյանքի մասին, և ոչ մեկ չգիտի թե ինչ է մտածում կենդանին: Այնպիսի բաներ կան որ կենդանիները չեն կարող անել: Օրինակ երգել, պարել, մարդկանց նման մտածել, բայց նրանք էլ ամեն ինչ իրանց չափով են անում: Նույն էլ կենդանիների հետ. Իսկ մարդիկ չեն կարող արագ վազել կենդանիների նման, չեն կարող զգալ վտանգը, և այլն: Այսքանով ուզում եմ ասել, որ մարդիկ և կենդանիները տարբեր են, բայց ամեն մի շնչող անձ կարող անել ամեն ինչ իր չափով