Author: sardaryanyana

Մայիսը մեր ժողովրդի համար խորհրդանշական ամիս է, համազգային մաքառման, պայքարի ու փառահեղ հաղթանակների ամիս: Ավարայր, Սարդարապատ, Շուշի` մայիսյան երեք գոյամարտեր, որ հիրավի բախտորոշ եղան մեր ժողովրդի համար:

Ավելի քան ինը տասնամյակ առաջ Արարատյան դաշտավայրի սրտում` Երևանից ոչ հեռու, մեր ժողովրդի` ցեղասպանությունից մազապուրծ բեկորները կենաց-մահու գոտեմարտ մղեցին եղեռնագործ թշնամու դեմ` հանուն հայրենի երկրի վերջին թիզ հողի ազատության, հանուն ազգի գոյատևության:

Սարդարապատը մեր ժողովրդի անպարտելի ոգու, անկոտրում կամքի և անսպառ զորության հաղթանակն էր: Կարեվեր, գրեթե հոգեվարք ապրող ժողովուրդը օրհասական պահին կարողացավ ժողովել իր վերջին ուժերը և մի բռունցք դարձած վճռական ճակատամարտում անկասելի հարվածով ջախջախեց դարավոր թշնամու բազմահազարանոց բանակը:

Սարդարապատը մեր ժողովրդի միաբանության հաղթանակն էր, բանակի և հասարակության բոլոր խավերի` զինվորի և շինականի, գյուղացու, մտավորականի ու հոգևորականի համերաշխության հաղթանակը: Հերոսամարտի ողջ ընթացքում ճակատը և թիկունքը միաձույլ ամբողջություն էին. հայ ժողովուրդը լիովին զորավիգ էր իր բանակին:

Սարդարապատի փառահեղ հաղթանակը կռեց մեր ողջ ժողովուրդը` հայ զինվորի հաղթական ոգու և բազկի զորությամբ: Հայ զինվորը հաղթեց` իր հաղթանակով ամրագրելով մեր ժողովրդի` ազատ ապրելու, անկախ պետություն ունենալու իրավունքը: Մայիսյան այդ հերոսամարտից 600-ամյա ընդմիջումից հետո վերածնվեց հայոց անկախ պետականությունը` 1918-1920թթ. Հայաստանի Հանրապետությունը: Սարդարապատը մեր ժողովրդի համար համազգային հաղթանակի խորհրդանիշ է, ազատության խորհրդանիշ: Այս դաշտում հնչած խրոխտ մարտակոչի արձագանքն էր, որ հատելով ժամանակային անջրպետը` 1988-ին թևածում էր Արցախի լեռներում` համայն հայությանը ոտքի հանելով նոր հաղթական ազատամարտի: Սարդարապատը մեր գալիք հաղթանակների, մեր ժողովրդի ազատության ու հարատևության գրավականն է:

1917 թվականին Ռուսաստանում կատարված դարակազմիկ իրադարձությունները, որոնք ըստ էության հանգեցրին Ռուսական հզոր կայսրության փլուզմանը, բախտորոշ նշանակություն ունեցան նաև Հայաստանի ու հայ ժողովրդի համար: Երկրի ներսում կատարվող հեղափոխական խմորումների ալիքը արագորեն հասնում էր ճակատ, խարխլում բանակի կարգապահությունը, խիստ նվազեցնում զորքերի մարտունակությունը: Կովկասյան թատերաբեմի ճակատային գիծը, որը 1917թ. աշնանը ձգվում էր Տրապիզոնից Երզնկա, ապա Մուշ և Վանա լճի հարավային շրջանով հասնում մինչև Ռևանդուզ, հուրախություն թշնամու` սկսեց արագորեն քայքայվել: Ռուս զինվորն այլևս չէր ցանկանում կռվել օտար երկրում, չէր ենթարկվում հրամաններին և ձգտում էր օր առաջ լքել հազարավոր զինվորների արյան գնով գրաված դիրքերը և բռնել տունդարձի ճանապարհը:

Ճակատային գծում տիրող անմխիթար իրավիճակը կարգավորելու համար օրախնդիր էր դարձել ազգային զորամասերի շուտափույթ կազմավորումը և նրանցով ճակատային գիծը զանգվածաբար լքող ռուսական զորամասերի փոխարինումը: 1917թ. վերջին սկսվեց Հայկական բանակային կորպուսի կազմավորումը: Կորպուսի հրամանատար նշանակվեց ռուսական բանակի փորձառու զորահրամանատար գեներալ-մայոր Թովմաս Նազարբեկյանը, զինվորական կոմիսար` Դրաստամատ Կանայանը` Դրոն: Կորպուսի անձնակազմը համալրելու համար Հայոց ազգային խորհուրդը կոչ հղեց հայ ժողովրդին. «Այս պատմական օրերին մեզ վիճակվում է մի համազգային առաքելություն: Ծանր է այս առաքելությունը, թերևս վեր է մեր թույլ ուժերից, բայց անխուսափելի է: Ազգային խորհուրդը կոչ է անում համայն հայությանը` ուժերը լարված գործի անցնելու: Այս օրհասական վայրկյանին ամեն հայ, որ խուսափում է իր քաղաքացիական և ազգային պարտքը կատարել, հայրենիքի դավաճան է և իբրև դասալիք` արժանի է խստագույն պատժի»:

1918թ. փետրվարի 10-ին թուրքական զորքերը, խախտելով 1917թ. դեկտեմբերին կնքված Երզնկայի զինադադարի պայմանագիրը, անցան հարձակման և գրեթե առանց դիմադրության հանդիպելու` արագորեն հասան Անդրկովկասի սահմաններին: Դեպի Անդրկովկաս թուրքերի առաջխաղացման համար իրավական խթանիչ դարձավ մարտին ստորագրված Բրեստ-Լիտովսկի խայտառակ պայմանագիրը, ըստ որի` Խորհրդային Ռուսաստանը, արհամարհելով հայ ժողովրդի իրավունքները, Թուրքիային զիջեց ոչ միայն Արևմտահայաստանի ազատագրված տարածքները, այլև կայսրության մաս կազմող Կարսի մարզը` դրանով իսկ թուրքական զորքերի առջև բացելով Անդրկովկասի դարպասները: Հայ ժողովրդի գլխին կախվեց լիակատար բնաջնջման իրական սպառնալիքը:

Առանձին հայկական կորպուսը պաշտպանական դիրքեր գրավեց Կովկասյան ռազմաճակատի առավել ծանր` Օլթի, Սարիղամիշ, Բայազետ, Նախիջևան հատվածում: Անդրկովկասի մահմեդականները հրաժարվեցին կռվել իրենց թուրք հավատակիցների դեմ, իսկ Վրացական կորպուսը, որը դիրքավորվել էր Օլթի-Բաթում հատվածում, գրեթե առանց կռվի հանձնեց Բաթումը: Ըստ էության, երեք տարի մղվող ռուս-թուրքական պատերազմը 1918թ. գարնանը ինքնաբերաբար վերածվեց հայ-թուրքական պատերազմի: Հայ ժողովուրդը մնաց միայնակ թուրքական զորքերի դեմ:

«Ամեն ոք,- այդ օրերին գրել է Արամ Մանուկյանը,- իր մասին է մտածում: Իր երկրի սահմաններից այն կողմ եթե նայող կա, նայում է միայն հանուն իր շահերի: Ոչ ոք ոչ մի մարդ չի ուղարկի տաճկական ճակատ` տուն գնացող ռուսներին փոխարինելու: Հայերով ոչ ոք չի հետաքրքրվում` շոշափելի օգնություն հասցնելու մտքով: Մենակ ենք և պետք է ապավինենք միայն մեր ուժերին` թե՛ ճակատը պաշտպանելու և թե՛ երկրի ներսը կարգ հաստատելու համար»:

Ապրիլի վերջին, Անդրկովկասյան կառավարության կարգադրությամբ, Կարսը առանց կռվի հանձնվեց թուրքերին: Կարսի անկումն այնքան անակնկալ էր, և այնպիսի խուճապ առաջացրեց թե՛ նահանջող զորքերի և թե՛ ընդհանրապես ժողովրդի մեջ, որ չհաջողվեց լուրջ դիմադրություն կազմակերպել առաջ մղվող թշնամու դեմ:

Կարսի գրավումից հետո թուրքական հրամանատարությունը կատարեց ուժերի նոր խմբավորում: 6-րդ և 1-ին բանակային կորպուսներից և մի շարք այլ զորամասերից կազմավորվեց, այսպես կոչված, «Կարս» խմբավորումը` Յաղուբ Շևքի փաշայի հրամանատարությամբ: Խմբավորման հիմնական նպատակն էր գրավել ամբողջ Արևելյան Հայաստանը, ապա Թիֆլիսը և ապահովել արշավը դեպի Բաքու և Անդրկասպյան երկրներ: Յաղուբ Շևքի փաշան իր խմբավորումը բաժանեց չորս զորախմբի, որոնք Ալեքսանդրապոլից պետք է շարժվեին համապատասխանաբար դեպի Վորոցովկա, Ղարաքիլիսա, Ապարան և Սարդարապատ:

«Ալեքսանդրապոլ-Վորոցովկա, Ալեքսանդրապոլ-Ղարաքիլիսա, Ալեքսանդրապոլ- Ապարան, Ալեքսանդրապոլ- Սարդարապատ չորս ուղղություններն էլ իրարից բաժանված են լեռներով, հետևաբար դիվիզիաները պետք է հարձակվեին մեկը մյուսից անկախ: Այն ժամանակվա կապի միջոցների պայմաններում հիշյալ զորախմբերի գործողությունների կոորդինացիան վերին աստիճանի դժվարին գործ էր: Սա հենց թուրքերի հարձակման թույլ կողմն էր: Հայերը հնարավորություն ունեին թուրքերին ջախջախել առանձին-առանձին» (Ա. Հարությունյան):

♦♦♦

Թուրքական զորքերի առաջխաղացումը շարունակվում էր: Մայիսի 15-ին ընկավ Ալեքսանդրապոլը: Բացվեց դեպի Արևելահայաստանի սիրտը` Արարատյան դաշտավայր տանող ճանապարհը: Այլևս նահանջի տեղ չկար. թիկունքում ամենայն հայոց սրբավայրն էր` Էջմիածինը, ապա Երևանը և մի բուռ անպաշտպան ժողովուրդ, որը նահանջի դեպքում դատապարտված էր անխուսափելի կործանման: Արարատյան դաշտում արդեն զգալի էր ժանտ հրեշի մահաբեր շունչը, որ երախը բաց սողում էր առաջ` կուլ տալու մեր բիբլիական երկրի վերջին թիզ հողակտորը: Եվ մարդկության բնօրրանում անհիշելի ժամանակներից ապրող ու արարող ժողովրդի համար 1918-ի մայիսյան զարթոնքը կդառնար վերջինը:

Երևանում, համատարած հուսալքության պայմաններում, գերիշխում էր քաղաքը թողնելու և դեպի Սևանի ավազան նահանջելու մտայնությունը: Բարեբախտաբար ոչ բոլորն էին համակված այդպիսի խուճապային, պարտվողական տրամադրություններով: Շարունակական նահանջի ախտի դեմ առաջինը կտրական ընդվզեց Գևորգ Ե կաթողիկոսը, որը մերժեց Ս. Էջնիածինը թողնելու և Սևանա կղզում ապաստանելու առաջարկը. «Ասացեք հայ բանակին, որ ես տեղիցս չեմ շարժվում: Ես չեմ թողնում Ս. Էջմիածինը: Եթե մեր զինվորները նրան չեն կարողանում պաշտպանել, և թուրքերը մտնելու են Ս. Էջմիածին, իմ դիակը պիտի գտնեն Ս. Իջման սրբավայրում»:

Այդ բախտորոշ ժամանակահատվածում Երևանի Ազգային խորհրդի նիստում հարց բարձրացվեց Երևանը թողնելու, Սևանի ավազան նահանջելու և այնտեղից դիմադրություն կազմակերպելու մասին: «Արամն ուժգնորեն հարվածեց սեղանին և նշեց. «Երևանը չենք դատարկի և պետք է կռվենք, դիմադրենք թշնամուն մինչև վերջին մեր կաթիլ արյունը, մինչև վերջին գնդակը»: (Ա. Ասրյան):

Ճակատամարտի նախօրեին գեներալ Մ. Սիլիկյանը և Դրոն այցելեցին Արամին և իրենց համերաշխությունը հայտնեցին հակառակորդին վճռական հակահարված տալու հարցում:

Այսպես կազմավորվեց այն եռյակը, որը վճռորոշ դեր պետք է խաղար հետագա իրադարձություններում:

Այդ օրհասական պահին հրաշք էր պետք, և հրաշքը կատարվեց. հայության մեջ կրկին արթնացավ Հայկյան ազատատենչ ոգին: Ազատություն կամ մահ. այլ ելք չկար: Եվ դեռ երեկ հուսալքված ու ջլատված ժողովուրդը հուսավառված ու կորովի ելավ պայքարի այն գիտակցությամբ, որ սա թերևս հայության վերջին, վճռորոշ կռիվն է: Մայր տաճարի զանգերը այդ օրերին անընդմեջ ղողանջում էին, և այդ ղողանջը, իբրև մարտակոչ, տարածվում էր Արարատյան դաշտավայրի բոլոր անկյուններում:

«Երևանի ամբողջ հայ ժողովուրդը վճռել է դիմադրել: Դիմում ենք բոլոր հայ սպաներին, որպեսզի նրանք գան և կամավորական խմբերի գլուխն անցած ընդառաջեն թշնամուն: Ովքեր ցանկանում են ղեկավարի, առաջնորդի դեր ստանձնել, թող դիմեն Երևանի Ազգային Խորհուրդ հենց այսօրվանից:

Մայիսի 28-ը,մեր պատմության կարևորագույն օրերից մեկն է։ Այդ օրը նշում ենք Հայաստանի Առաջին Հանրապետության հռչակման և պետականության վերականգնման տոնը։

103 տարի առաջ այս օրը Թիֆլիսի հայոց ազգային խորհուրդը հայտարարեց հայոց գավառների վրա Հայաստանի Հանրապետության ստեղծման մասին։ Անկախության ուղին հաղթահարելը ամենևին էլ հեշտ չէր, սակայն Սարդարապատի, Բաշ Ապարանի և Ղարաքիլիսայի հերոսամարտերի շնորհիվ հայերը կարողացան կանխել թուրքերի ներխուժումը և խուսափեցին վերջնականորեն ոչնչացումից։

Մայիսի 28-ին Թիֆլիսում ընդունված հռչակագրում ասվում էր.

«Անդրկովկասի քաղաքական ամբողջության լուծումով եւ Վրաստանի ու Ադրբեջանի անկախության հռչակումով ստեղծված նոր դրության հանդեպ Հայոց ազգային խորհուրդն իրեն հայտարարում է հայկական գավառների գերագույն եւ միակ իշխանություն»։

Իսկ հունիսի սկզբին հրապարակվեց այսպիսի հաղորդագրություն.

«Հայոց ազգային խորհուրդը՝ այն իրավունքների հիման վրա, որով նրան լիազորել է հայ ժողովուրդը, մայիսի 28-ին որոշեց հռչակել Հայկական պետության անկախությունը, հիմնեց Հայաստանի Ժողովրդավարական Հանրապետությունը»:

Նորանկախ հանրապետությունը խորհրդարանական էր, իսկ առաջին վարչապետը նշանակվեց Հովհաննես Քաջազնունին։ Հայաստանի մայրաքաղաքը դարձավ Երևանը։ Հռչակման պահին ՀՀ տարածքը 12 հզ. քառ. Կմ էր, իսկ բնակչությունը՝ 700 հազար։

Հայության համար չափազանց դժվար ժամանակներ էին, քանի որ հենց նոր էր եղել Հայոց Ցեղասպանությունը և փրկված հարյուր հազարավոր անօգնական, քաղցած և անօթևան գաղթականներ ապաստան էին գտել հայրենիքի փրկված փոքրիկ հատվածում։ Չնայած այս ամենին թուրքերը ցանկանում էին խլել մեր հայրենիքի վերջին մասը՝ Արևելյան Հայաստանը։ 534 տարի անց պետականության հիմնասյուների բացակայությամբ վերականգնված պետության անփորձ կառավարությունը ստիպված էր միաժամանակ և կռիվ մղել թուրքերի դեմ, և մտածել քայքայված տնտեսությամբ ու հումանիտար աղետի եզրին կանգնած երկիրը վերականգնելու մասին։

Հայաստանի Հանրապետությունը գոյություն ունեցավ ընդամենը երկու տարի` մինչև 1920 թվականի դեկտեմբերի 2-ը, երբ Երևան մտան 11-րդ Կարմիր բանակի զորամասերը, և հանրապետությունը խորհրդայնացվեց։ Չնայած այսքան կարճ գոյատևելուն, Հայաստանի առաջին հանրապետությունը մի շարք ձեռքբերումներ ունեցավ։ Ստեղծվեց հայկական դրամը, ընդունվեցին օրհներգն ու զինանշանը, բացվեց առաջին համալսարանը Երևանում և այլն։

Պետականության վերականգնումը կարևոր դեր խաղաց հայ ժողովրդի կյանքում, և հենց առաջին հանրապետությունը հիմք հանդիսացավ երկրորդ և երրորդ հանրապետությունների ստեղծման համար։

Առաջին հանրապետության օրը պաշտոնապես նշվում է 1992 թվականից։

The British Broadcasting Company was established in 1922. Four years later, it changed its name to the British Broadcasting Corporation, better known as the BBC, and that is how it has remained ever since.
It was not the world’s first radio station. There had already been public radio broadcasts in Britain before 1920, and by 1922 radio stations were operating in Russia and in America. In the Soviet Union, radio was owned, operated and rigidly controlled by the state. In the USA it was a great new adventure for free enterprise. With its new idea of public service broadcasting, the British government chose the middle road.

From the beginning the BBC was a public service radio, but also an independent operator. Except during the war years, it has never been controlled by the government. On the contrary, several British government ministers have complained, over the years, that the BBC was biased against them!
In the early days of BBC radio, there was not a lot of news on the radio. There were music, drama, discussions and children’s programs; but news was not broadcast until after 7 p.m., to avoid competition with the newspapers!
In 1936 the BBC began the world’s first television service. Only a few thousand people in the London area could receive those first flickering images, which were broadcast using a screen of just 204 lines. Today we have 625 lines on ordinary television, and even more for HDTV. Nevertheless, people liked what they saw, and as the number of transmitters increased, more and more people went out to buy new television sets.
In 1937, tennis was broadcast from Wimbledon for the first time. Then in 1938, football’s Cup Final could be seen, live, by hundreds of thousands of people, for the first time ever.
Yet on September 1st, 1939, in the middle of a Mickey Mouse cartoon, BBC TV stopped broadcasting. The Second World War had begun. It was not until June 8th 1946, on the day of the great Victory Parade, that BBC television started again.
Since then the BBC has become one of Britain’s most famous institutions. Today it has several national television channels, lots of radio channels and a growing number of international services. It also has a very popular Internet site, with news stories from Britain and around the world. As far as program production is concerned, the BBC is Europe’s biggest and most successful exporter of audio-visual material. In International competitions, the BBC regularly wins more prizes than other broadcasters.
In tomorrow’s world, communications and the media will become more and more important. With almost 100 years of experience, the BBC is determined to remain one of the world’s major players.

WORD GUIDE
broadcasting: transmitting radio or television

— quest: search

ex. The quest work was so difficult.

— events: things that happen, news

ex. The most popular event of this month was the New King’s coronation.

— reliable: dependable

ex. We must be a reliable wall for our nation.

—  established : started

ex. Four days ago, the news about death of the queen Elizabeth II were established.

— remained : continued

ex. The war has remained.

— biased: partial, discriminating

The BBC was biased against them!

— flickering: poor quality

The mobile phone has a poor quality.

— to avoid competition: so as not to compete

The nation was avoiding competition against enemies.

— television set: a television

The television set was a in the beautiful pack.

Here are the answers to a number of questions. Produce appropriate questions, using the prompts given.

1. How many people listened to it?
       Answer: Millions listened to it.
2. When the company changed its name BBC?
      Answer: In 1926, after four years of broadcasting.
3. Why the news was shown until 7pm but there was lots of music, discussions and dramatic films.
      Answer: In order to avoid competing with newspapers.
4. What was the highest point reached by the company in 1936.
      Answer: They launched the world’s first television service.
5. How many screen lines were on the tablet, if only a few thousand people in the London area could receive those first flickering images.
      Answer: Just 204 — compared to 625 in modern systems.
6. Why on September 1st, in the middle of the cartoon, the translation was stopped?
      Answer: Because the Second World War had just begun

Ծանոթացում միմյանց հետ,դասընթացի ծրագրի, նախագծերի, գնահատման սկզբունքների հետ:

☆- Մարդկությանը հուզող հիմնախնդիրները, քիմիա գիտության դերը հիմնախնդիրների լուծման գործում:

☆- Առողջ ապրելակերպի սկզբունքները:

☆- Սովորողի օրվա, շաբաթվա, ամսվա աշխատակարգը:

1. Էկոլոգիապես մաքուր սնունդ, մաքուր խմելու ջուր, մաքուր օդ, մաքուր կենսական միջավայր
2. Առողջ քուն, (ամենաքիչը ութ ժամ և ժամը տասից հետո պետք է քնել),
3. Մարմնակրթություն, սպորտ, հիգենա,
4. Վատ սովորությունների ձեռքազատում՝
5. Ստրեսային իրավիճակ (աշխատում ենք ապրել հումորներով, կատակներով և ժպիտով։

Դպրոցի օրերն արթնանում եմ առավոտյան 7-ին, հագնվում եմ, դուրս եմ գալիս տնից ժամը 8-ին: Հասնում եմ դպրոց իննին, և դասերը վերջացնում 2:20: Դասերից հետո գնում եմ տուն, հասնում եմ ժամը 4-ին: Տունը ճաշում եմ, հանգստանում և անում դասերը: Հետո նայում եմ ֆիլմ ծնողներիս հետ որից հետո գնում եմ քնելու ժամը 10-ին: