Author: sardaryanyana

Friendship is the most valuable as well as precious gifts of life. Friendship is one of the most valued relationship. People who have good friends enjoy the most in their live. True friendship is based on loyalty & support. A good friend is a person who will stand with you when times are tough. A friend is someone special on whom you can rely on to celebrate a special moment. Friendship is like a life asset and it can lead us to success. It all depends on our choice how we choose our friends. The quality of friendship is essential for happiness. The benefits of healthy friendship remains long-life. In addition, having a strong friend circle also improves our self-confidence. Due to the strong relationship, we get much emotional support during our bad times. True friendship is a feeling of love & care. Real friendship cannot be built within limited boundaries like caste or creed. It gives us a feeling that someone really needs us & we are not alone. This is true that man cannot live alone. True friends are needed in every stage of life to survive. A true friend can be an old person or a child. But it is generally believed that we make friend with people who are of the same age as ours.

Երկրակեղևում իր պարունակությամբ (4,65% ըստ զանգվածի) երկաթը մետաղների մեջ գրավում է երկրորդ տեղն ալյումինից հետո: Բնության մեջ երկաթը բնածին վիճակում հազվադեպ է հանդիպում: Այն հիմնականում տարածված է միացությունների ձևով:

Հայտնի է երկաթ պարունակող 300 միներալ, որոնցից արդյունաբերական նշանակություն ունեն գորշ երկաթաքարը (լիմոնիտ՝ Fe2O3 . nH2O), կարմիր երկաթաքարը (արյունաքար կամ հեմատիտ՝ Fe2O3), մագնիսական երկաթաքարը (մագնետիտ՝ Fe3O4), երկաթի կամ ծծմբի հրաքարը (պիրիտ՝ FeS2), երկաթի սպաթը (սիդերիտ՝ FeCO3 ), երկաթի սուլֆիդը (FeS):

Երկաթի համաշխարհային ընդհանուր երկրաբանական պաշարները կազմում են մոտ 400 մլրդ տ: Խոշոր հանքավայրեր կան ԱՄՆ-ում, Կանադայում, Բրազիլիայում, Հնդկաստանում, Չինաստանում, Ֆրանսիայում, Շվեդիայում, Ռուսաստանում, Ուկրաինայում, Ղազախստանում, Ավստրալիայում և այլ երկրներում: Երկաթի հանքեր կան նաև Հայաստանում:

Երկաթ պարունակվում է նաև կենդանի օրգանիզմներում, առկա է արյան հեմոգլոբինի բաղադրության մեջ: Այն տեղափոխում է թթվածինը թոքերից դեպի հյուսվածքները, նյութափոխանակության արգասիք ածխաթթվական գազը՝ հյուսվածքներից դեպի թոքերը:

Երկաթը ջերմության և էլեկտրականության լավ հաղորդիչ է, շատ պլաստիկ է, ուստի հեշտությամբ գլանվում, ձգվում և կոփվում է: Երկաթը մագնիսանում է և ապամագնիսանում, այդ պատճառով լայն կիրառություն ունի տարբեր էլեկտրական սարքերում ու մեքենաներում:

Ժամանակակից տեխնիկայում երկաթը կիրառվում է գլխավորապես զանազան նյութերի՝ ազոտի, թթվածնի, ջրածնի, ծծմբի, ֆոսֆորի, ավելի հաճախ՝ ածխածնի հետ համաձուլվածքներ կազմած: Դրանց նույնիսկ չափազանց փոքր քանակները խիստ փոխում են երկաթի հատկությունները:

Այժմ գիտնականներն ստանում են երկաթի այնպիսի տեսակներ, որոնք չեն ժանգոտում, չեն վախենում կրակից ու թթուներից, ինչպես նաև վերադասավորում են իրենց ատոմներն այնպես, որ տասնապատիկ անգամ ամուր դառնան:

 Երկաթի դերն ու նշանակությունը.

·         մասնակցում է արյունաստեղծման պրոցեսներին, կանխում է սակավարյունության առաջացումը

·         մասնակցում է թթվածնի տեղափոխմանը հյուսվաքծներ և ածխաթթվի դուրս բերմանը օրգանիզմից

·         կարգավորում է վահանաձև գեզձի ֆունկցիան

·         կարգավորում է В խմբի վիտամինների յուրացումը

·         մասնակցում է օրգանիզմի աճի պրոցեսներին

·         կարգավորում է իմունային համակարգի գործունեությունը

·         լյարդի կազմում մասնակցում է թույների չեզոքացման պրոցեսին

·         բարելավում է մաշկի, եղունգների և մազերի վիճակը

1. Քիմիական տարրի նշանը — Fe
2. Կարգաթիվը, միջուկի լիցքը —  Ferrum (Fe), Fe, 26
3. Քանի պրոտոնից, էլեկտրոնից ու նեյտրոնից է բաղկացած տարրը —
4. Որերո՞րդ պարբերությում է գտնվում, լրիվ լրացված էներգիական մակարդակներ — Գտնվում է հիմնականում օքսիդային հանքաքարերում, որոնցից կարևորներն են գորշ երկաթաքարը (լիմոնիտ)(Fe₂O₃ . nH₂O), կարմիր երկաթաքարը (հեմատիտ)(Fe₂O₃), մագնիսական երկաթաքարը (մագնետիտ) (Fe₃O₄), սիդերիտը (FeCO₃), պիրիտ (հրաքար)՝ FeS₂ և այլն։
5. Խումբը, ենթախումբը, արտաքին էներգիական մակարդակի էլեկտրոնի քանակը —ութերորդ խմբի երկրորդական ենթախմբում է, ատոմային համարը՝ 26
6. Էներգիական մակարդակներ —Էներգիական չորրորդ մակարդակի 2 էլեկտրոն
7. Էլեկտրոնային բանաձև — 1s²2s²2p⁶3s²3p⁶3d⁶4s²
8. Մետաղական է՞, թե ոչ — մետաղական

Повторяем и закрепляем пройденные темы:

1.Найдите предложение с косвенной речью, которая правильно оформлена и соответствует содержанию прямой речи:

«Дедушку знаешь, мамаша?» — матери сын говорит.

А) Сын спрашивает у матери, знает ли она дедушку.

В) Сын спрашивает у матери, что знает ли она дедушку.

С) Сын спрашивает у матери, знает ли она дедушку?

Д) Сын спрашивает у матери, знаешь ли ты дедушку.

Е) Сын спрашивает у матери, знаешь ли ты дедушку?

2.Укажите предложение с пунктуационной ошибкой:

А) Я сказал мальчикам, что заблудился.
В) Они спросили меня, откуда я.
С) Федя спросил, не сварилась ли картошка?
Д) Отец кричит, что палят пушки.
Е) Павел прислушался и сказал, что это кулички летят.

 3.Укажите предложение, в котором нет косвенной речи:

А) Она встала, вышла на террасу, весело поздоровалась и заявила, что мамы нет

дома.

В) Я сказал мальчикам, что заблудился, и подсел к ним.

С) На другой день за завтраком Григорий Иванович спросил у дочки, всё ли

намерена она прятаться от Берестова.

Д) «О чём ты грустишь, моя милая дочь?» – спрашивал король.

Е) Иван Иванович спросил у них, где находится штаб.

4.Замените прямую речь косвенной речью

1. Учитель предупреждал: «Приходите заранее, потому что лекционный зал будет переполнен слушателями». 2) «В рисунках художника отражена вся история северного края», — отмечали посетители выставки

1. Учитель предупреждал что лекционный зал будет переполнен слушателями, и поэтому нужно приходить заранее. 
2) Посетители выставки отмечали, что в рисунках художника отражена вся история северного края

5.Укажите сложносочинённое предложение с противительным союзом:

1.Чего в другом не любишь, того и сам не делай.
2.Держа кувшин над головой, грузинка узкою тропой сходила к берегу.
3.Любой природный материал красив, но его красота открывается не сразу.
4.Взошло солнышко, всё вокруг ожило.
5.Юный лес, в зелёный дым одетый, тёплых гроз нетерпеливо ждёт.

6.В каком предложении придаточное стоит перед главным? (знаки препинания не расставлены!)

а)  Когда на темно-красных ветках появляются белые комочки сережек верба особенно красива.

б)  Даже более состоятельные дворяне редко тратили столько на воспитание своих детей сколько Арсеньева расходовала на воспитание внука.

в) Небо на востоке стало темнеть хотя солнце ещё не ушло за горизонт.

г) Те цветы что были отправлены графине вчера вечером всё ещё находились в столовой.

7. Какое предложение называется сложным?

Сложным называется предложение, в котором есть две или более грамматические основы, образующие единое смысловое и грамматическое целое. 

8.Выберите сложное предложение:

А) Приближался незаметный рассвет, начал светлеть краешек неба

Б) Пшенице нужен широкий простор, родной край и свобода.

В) Я видел много цветов в своей жизни.

Г) Однажды мы все окажемся по ту сторону стены

9.Выберите сложноподчинённое предложение:

А) Луна взошла какая-то хмурая, звёзды тоже хмурились.

Б) В прихожей вкусно пахло булками и стояли красивые стулья.

В) Тропинка обогнула старый дуб, и перед взглядом раскинулась огромная поляна.

Г) Время шло медленнее, чем мне того хотелось бы.

10.Какое сложное предложение является бессоюзным?

А) Собака лает, караван идёт.

Б) В помещение зашла дама, и джентльмены поднялись.

В) Как только опоздавшие зашли в зал, спектакль начался.

Г) Мы почти ничего не увидели, потому что прожектор светил прямо в глаза.

11.Отметь все существительные мужского рода.

А) ладонь
Б)огонь
В)окунь
Г)ткань
Д)пень

12.      Отметь все существительные среднего рода единственного числа.

А) поля
Б)сравнение
В) скорость
Г) чувство
Д) санаторий

13.Отметь все существительные, у которых нет формы единственного числа.

А) сапоги
Б)ворота
В)пуговицы
Г)зеркала
Д)джинсы

14.Измените следующие слова по падежам.

Кукала
Озеро
Лес

15.Напишите род существительных.

Лошадь-женский род,
секция-женский род,
яблоко-средний род
время-средний род
имя-средний род
семья-женский род,
тетрадь-женский род,
врач-мужской род
дядя-мужской род
озеро-средний род
ночь-женский род,
алкоголь-мужской род
Такси-средний род
Неряха-общий род

https://maphub.net/ կայքում գրանցվելով կազմել հետևյալ քարտեզները:

1. ՀՀ օգտակար հանածոների քարտեզ-նշել հետևյալ օգտակար հանածոների հանքավայրերը. ոսկի, պղինձ, մոլիբդեն, երկաթ, տուֆ, հանքային ջրեր:

Դեղին գույնով նշված է ոսկու հանքավայրը, ինչից էլ և երևում է, որ Հայաստանում կա ոսկու մեկ հանքավայր:
Նարնջագույնով նշված են պղնձի երկու հանքավայրերը:
Կապույտ գույնի նշվածնորը ցույց են տալիս երկաթի հանքավայրերը:
Երկու իրարից ոչ չափազանց հեռու գտնվող հանքերը մոլիբդենի հանքերն են:
Երկնագույնով նշված են հանքային ջրերը:
Նշվածներից ամենաշատ հանքերը սևով նշվածներն են՝ տուֆի հանքերը:

Whatever we see around us, right from the moment we step out of our house is part of nature. The trees, flowers, landscapes, insects, sunlight, breeze, everything that makes our environment so beautiful and mesmerizing are part of Nature. In short, our environment is nature. Nature has been there even before the evolution of human beings.Studies and research have shown that children especially have a natural affinity with nature. Regular interaction with nature has boosted health development in children. Nature supports their physical and mental health and instills abilities to access risks as they grow.

Դհավալմուքհը  երկու  ընկեր  ուներ,  որոնց  անչափ  սիրում  էր  և  ամեն  օր  այցելում  նրանց։  Առաջին  ընկերը  շատ  հարուստ  էր։  Ամեն  անգամ,  երթ  Դհավալմուքհը  այցելում  էր  նրան,  նստում  էին  համեղ  խորտիկներով  ու  քաղցրավենիքով  ծանրաբեռնված  ճոխ  սեղանի  շուրջ  և  ուրախ  զրուցում։  Երկրորդ  ընկերը  աղքատ  էր։  Նա  շատ  բան  չուներ  հյուրասիրելու,  բայց  միշտ  ուրախությամբ  էր  ընդունում  Դհավալմուքհին  և  նրա  հետ  կիսում  իր  վշտերն  ու  ուրախությունները։

Ընկերների  հետ  ունեցած  այդ  մտերմությունը  վերջապես  շարժեց  Դհավալմուքհի  կնոջ  հետաքրքրությունը։  Նա  շատ  էր  ցանկանում  իմանալ,  թե  ովքեր  են  նրանք,  և  խնդրեց  ամուսնուն՝  ծանոթացնել  նրանց  հետ։

REPORT THIS AD

Եվ  ահա  մի  օր  Դհավալմուքհը  կնոջն  իր  հետ  տարավ  ընկերների  մոտ։

—  Օ՜,  բարով,  բարով  եկաք,—  ողջունեց  նրանց  աոաջին  ընկերը։—  Համեցեք,  խնդրեմ։  եվ  հյուրասիրեց  նրանց  ընտիր  թեյով  ու  համեղ  նախաճաշով։  Ընկերոջ  հյուրասիրությունը  մեծ  տպավորություն  թողեց  Դհավալմուքհի  կնոջ  վրա։

Հաջորդ  օրը  նրանք  այցելեցին  երկրորդ  ընկերոջը։  Նա  գրկաբաց  ընդունեց  հյուրերին  ու  թեև  ոչ  խմելու,  ոչ  էլ  ուտելու  բան  ուներ  նրանց  առաջարկելու,  բայց  շատ  լավ  ժամանակ  անցկացրին։

Երբ  տուն  էին  վերադառնում,  Դհավալմուքհի  կինը  միայն  առաջին  ընկերոջն  էր  գովաբանում։  Բայց  ամուսինն  ասաց.

—  Նա  լավ  ընկեր  է,  կասկած  չկա,  բայց  մյուսն  ավելի  լավն  է։

—  Ի՞նչ,  նա  նույնիսկ  մի  բաժակ  ջուր  չառաջարկեց  մեզ,—  զարմացած  ասաց  կինը։

—  Դրանով  չեն  դատում  ընկերոջը,—  ասաց  Դհավալմուքհը։—  Ինձ  թվում  է,  որ  երկրորդ  ընկերոջս  զգացմունքներն  ավելի  անկեղծ  են։

—  Իսկ  ես  էդ  կարծիքին  չեմ,—  համառեց  կինը։—  Համոզված  եմ,  որ  քո  առաջին  ընկերը  քեզ  ավելի  է  սիրում,  քան  երկրորդը։

Դհավալմուքհը  որոշ  ժամանակ  լուռ  մնաց,  ապա  ասաց.

—  Եթե  դու  իրոք  ուզում  ես  պարզել  ճշմարտությունը,  արի  փորձենք  նրանց։

Եվ  նա  ասաց  կնոջը,  թե  ինչպես  պետք  է  փորձեին  նրանց։

Հաջորդ  օրը,  ինչպես  որոշել  էին,  Դհավալմուքհի  կինը  գնաց  առաջին  ընկերոջ  մոտ  ու  տխուր  պատմեց,  որ  թագավորը  շատ  բարկացած  է  ամուսնու  վրա։  Չգիտեն՝  ինչ  անեն։  Ընկերը  ուսերը  վեր  քաշեց  ու  ասաց.

—  Շատ  եմ  ցավում,  բայց  ոչնչով  օգնել  չեմ  կարող։  Ո՞վ  կհամարձակվի  թագավորին  դեմ  գնալ։

Կինը  հուսահատ  դեմք  ընդունեց  ու  գնաց  երկրորդ  ընկերոջ  մոտ,  որը,  լսելով  նրան,  անմիջապես  վերցրեց  թուրն  ու  վահանը  և,  հավատացնելով,  որ  ամեն  ինչ  կանի  նրա  ամուսնուն  պաշտպանելու  համար,  գնաց  պալատ։

Բայց  ճանապարհին  Դհավալմուքհը  հանդիպեց  նրան  ու  ասաց.

—  Սիրելի  ընկեր,  մի՛  անհանգստանա,  թագավորը  ներեց  ինձ։  Տուն  գնանք։

Այսպիսով,  Դհավալմուքհի  կինը  համոզվեց,  որ  երկրորդ  ընկերն  իրոք  ճշմարիտ  ընկեր  է,  որովհետև  պատրաստ  էր  կռվելու  հանուն  ընկերոջ,  նույնիսկ  սեփական  կյանքը  վտանգի  ենթարկելով։

Առաջադրանքներ

Ա)  Հեքիաթում արտահայտված գաղափարն այն է, որ․

• ընկերոջը հյուրասիրելը կարևոր է
• միայն լավ ժամանակ անցկացնելով լավ ընկերներ չեն լինում
• ընկերոջը փորձելը լավ բան չէ
• կինը ամուսնու ամենաիմաստուն ընկերն է
• լավ ընկերը միշտ պատրաստ է օգնելու ընկերոջը
• լավ ընկեր լինել չի նշանակում իր մասին չմտածել։

Բ) Համաձայնե՛ք կամ մի՛ համաձայնեք ներկայացված մտքերի հետ՝ Ձեր պատասխանը հիմնավորելով հեքիաթից դուրս գրված համապատասխան հատվածներով և Ձեր վերլուծությամբ։

• Դհավալմուքհը նախօրոք գիտեր, որ առաջին ընկերը լավ ընկեր չէ, բայց անչափ սիրում էր նրան։
• Համաձայն եմ
• Դհավալմուքհը ամեն օր օգտվում էր հարուստ ընկերոջ ճոխ սեղանից, իմանալով, որ նա այնքան էլ անկեղծ չէ։
• համաձայն չեմ
• Կինն ասում էր, որ աղքատ ընկերը կարող էր ինչ-որ բանով հյուրասիրել, բայց չարեց դա, և դա նշանակում է, որ այնքան էլ լավ ընկեր չէ։
• Համաձայն չեմ
• Կինը այնքան էլ չէր վստահում ամուսնու ողջամտությանը։
• Համաձայն եմ

Դհավալմուքհը այնքան էլ անկեղծ չէր աղքատ ընկերոջ հետ․ նա նրան չասաց փորձության մասին։

Այո, ես համաձայն եմ որ չպետք չէր խաբել: Բայց լինում են այնպիսի պահեր, որ ինքդ կասկածում ես ընկերության մեջ, և ուզում ես հասկանալ, թե արդյոք նա իսկական ընկեր է: Չնայած որ մարդուն ստուգելը այդքան էլ ճիշտ չէ, բայց լինում են այնպիսի պահեր երբ մարդ կասկածում է թե արդյոք նա ունի իսկական ընկեր: Իմ կարծիքով Դհավալմուքհը շատ ճիշտ է վարվել, իր կարծիքը հարուստ ընկերոջ մասին շատ ճիշտ էր: Ես նույնպես կփորձեի ստուգել իմ ընկերներին, չնայած որ նրանց վստահում եմ. Կյանքը խափուսիկ է, և նաև ամենանսպասելի բաները կարող են տեղի ունենալ:

1. x₁=(4, -4), x₂=(1, -1)
2. x₁=(64, -64), x₂=(1, -1)
3. x₁=(16, -16), x₂=(1, -1)
4. x₁=(576, -576), x₂=(1, -1)
5. x₁=(324, -324), x₂=(4, -4)
6. x₁=(-16, 16), x₂=(256, -256)
7. x₁=(9, -9), x₂=(4, -4)
8. Լուծում չունի:
9. x₁=(4, -4), x₂=(9/16, -9/16)
10. լուծում չունի:

1. x₁=(16; -16); x₂=(4 ;-4)
2. x₁=(525; -525); x₂=(256; -256)
3. լուծում չունի
4. x₁=(961; -961); x₂=(100; -100)
5. x₁=(1; -1); x₂=(1; -1)
6. x₁=(144; -144); x₂=(144; -144)
7. x₁=(9/25; -9/25); x₂=(6/147; -6/147)
8. x₁=(4/9; -4/9); x₂=(49;20)

1. x₁=(-9, 9), x₂=(-9, 9)
2. x₁=(1; -1), x₂=(225, -225)
3. լուծում չունի:
4. լուծում չունի:
5. լուծում չունի:
6. լուծում չունի:
7. լուծում չունի:
8. լուծում չունի:
9. լուծում չունի:
10. լուծում չունի:
11. x₁=(-1, 1), x₂=(-1, 1)
12. x₁=(1, -1), x₂=(1, -1)
13. լուծում չունի:

14. x₁=(256, -256), x₂=(256, -256)

2. В каком ряду все существительные являются неодушевленными?

А) буйвол, воробей, зверь

Б) народ, труп, студенчество

В) робот, покойник, туз

Г) черт, эгоист, леший

 3. Подчеркни только имена существительные:

Жук, обед, идёт, мама, сын, говорит, стол, ножка, милая, пошёл, немножко, кресло, буфет, алый, аппетит, бабушка, бантик, белый, берег, билет, вагон, вкусный .

4. Укажи, какие существительные одушевлённые, а какие- неодушевлённые.

Брат, ванна, вкус, вода, Валя, глаз, год, гадюка, голова, городок, гриб, дедушка, день, ёж, дикобраз, дождь, подорожник, дочь, ель, журавль, зверь, котик, медведь, мёд .

        Существительные не одушевлённые

          ванна, вкус, вода, глаз, год, голова, городок, гриб, день, дождь, подорожник, ель, мёд.

          Существительные одушевлённые

             брат, Валя, гадюка, дедушка, ёж, дикобраз, дочь, журавль, зверь, котик,                       медведь,

Ունի մեկ թաղանթ, ձևավորվում է Գոլջի կոմպլեքսում կամ էնդոպլազմային ցանցում, պարունակում է 30-ից ավելի տարբեր ֆերմենտներ՝ հիդրոլազներ։0,2-0,4 մկմ չափերով, միաթաղանթ բշտիկաձև օրգանոիդներ են։ Լիզոսոմների թաղանթում տեղադրված են փոխադրիչ-սպիտակուցների մոլեկուլները, որոնք լիզոսոմից ցիտոպլազմա են տեղափոխում հիդրոլիզի ենթարկված նյութերը։ Լիզոսոմները բաժանվում են նախալիզոսոմների, բուն լիզոսոմների և հետլիզոսոմների։

Լիզոսոմները թթվային միջավայր ունեցող օրգանոիդներ են, որոնք պարունակում են բազմաթիվ քայքայող ֆերմենտներ։ Լիզոսոմները հայտնաբերված են միայն կենդանական բջիջներում և պատասխանատու են բջջում հայտնաբերված տարբեր նյութերի, օրգանոիդների քայքայման համար։ Լիզոսոմները պատված են միաշերտ թաղանթով, նրանց չափսը և տեսքը փոփոխական է, սակայն հիմանկանում նրանք ունեն 0,5 մմ տրամագիծ։ Լիզոսոմային մեմբրանի լյումենային «ներքին» հատվածի մեմբրանային սպիտակուցները գլիկոզիլացված են, ինչի շնորհիվ առաջանում է կարբոհիդրատային ծածք, որը պաշտպանում եմ մեմբրանային սպիտակուցները լիզոսոմային պրոտեազներից։ ԱԵՖ-կախյալ պրոտոնային պոմպը ապահովում է լիզոսոմների ներսում թթվային միջավայրը (pH 4.0–5.0)։ Թթվային միջավայրն անհրաժեշտ է մակրոմոլեկուլների էնզիմատիկ ճեղքման համար, որն ապահովվում է թթվային հիդրոլազների ակտիվացմամբ, ինչպես նաև թթվային միջավայրում մակրոմոլեկուլների դենատուրացիայի շնորհիվ։ Մակրոմոլեկուլների քայքայումից առաջացած միացությունները տեղափոխվում են դեպի ցիտոպլազմ, որտեղ մասնակցում են տարբեր սինթետիկ պրոցեսների, կամ արտազատվում են բջջից։

Լիզոսոմները առաջանում են էնդոսոմներից Լիզոսոմային ֆերմենտները սինթեզվում են ռիբոսոմների կողմից հատիկավոր Էնդոպլազմային ցանցի վրա և անցնում Էնդոպլազմային ցանցի լյումենային հատված, այնուհետև Գոլջիի ապարատ։ Էնդոպլազմային ցանցում և Գոլջիի ապարատում մոդիֆիկացվելուց և հասունանալուց հետո լիզոսոմային ֆերմենտները թիրախավորվում են տրանս-Գոլջիի ապարատում։ էնզիմների թիրախավորումը դեպի լիզոսոմներ ապահովվում է սպիտակուցներին mannose-6-phosphate ավելացացմամբ։

Լիզոսոմային էնզիմները ներառվում են կլատրին-պատող պղպջակի մեջ (clathrin-coated vesicles), որոնք անջատվում են տրանս-Գոլջիից և տեղափոխվում են դեպի էնդոսոմներ։ Առաջնային էնդոսոմները առաջանում են տրանս-Գոլջիից անջատված պղպջակի և էնդոցիտոզի հետևանքով պլազմատիկ մեմբրանի ներփքված հատվածի միաձուլման հետևանքով։ Այսպիսով առաջնային էնդոսոմը պարունակում է քայքայման համար նախատեսված սուբստրատները և բոլոր էնզիմները, սակայն, որոնք դեռ ակտիվ չեն։ Էնզիմների ակտիվացման համար անհրաժեշտ է առաջնային էնդոսոմի pH-ի իջեցում։ Երբ pH-ի ինջնում է 6.0-ից մինչև 5.5, այլևս էնդոսոմը չի կարող միաձուլվել այլ էնդոսոմների հետ և առաջանում է երկրորդային էնդոսոմ։ Լիզոսոմների հասունացման առաջացման վերջնական քայլը թթվային հիդրոլազների ակտիվացումն է, ինչը տեղի է ունենում ավելի թթվային միջավայրում, երբ pH-ը ԱԵՖ-կախյալ պրոտոնային պոմպերի միջոցով իջնում է մինչև 4.0–5.0։

Լիզոսոմային էնզիմները հիմնականում մասնակցում են ներբջջային քայքայման պրոցեսներին, սակայն որոշ դեպքերում լիզոսոմները կարող են նաև արտազատել իրենց էնզիմներն էկզոցիտոզի միջոցով և, այդպիսով, մասնակցել նաև արտաբջջային քայքայման պրոցեսներին։ Լիզոսոմներում քայքայվող միացությունները հիմնականում ունեն արտաբջջային ծագում, սակայն ներբջջային անպետք միացությունները (օրգանոիները նույնպես քայքայվում են լիզոսոմներում։ Այս երևույթը բաժանում է լիզոսոմները 2 հիմնական խմբի՝ աուտոֆագ լիզոսոմներ ) ներբջջային միացությունների (օրգանոիդների մարսում) և հետերոֆագ լիզոսոմներ (արտաբջջային ծագում ունեցող միացությունների մարսում)։

Ցիտոպլազմա կամ բջջապլազմա, բջջի կիսահեղուկ կենդանի պարունակությունն է՝ բացի բջջակորիզից ու կիսահեղուկ ներքին միջավայրը։ Ցիտոպլազման կարծես հանքային աղերի և տարբեր օրգանական նյութերի ջրային լուծույթ է:

Ցիտոպլազման անգույն, լույսի ճառագայթները ուժեղ բեկող սպիտակուցների և այլ օրգանական նյութերի կոլոիդային լուծույթ է և իր խտությամբ հիշեցնում է թանձր հեղուկ՝ իր մածուցիկությամբ մոտ գլիցերինին։ Կազմված է մեմբրաններից և օրգանոիդներից, որոնց միջակա տարածությունը լցված է ցիտոպլազմայի մատրիքսով՝ հիալոպլազմայով։ Վերջինս որոշակի պայմաններում կարող է փոխակերպվել ավելի պինդ, կարծր վիճակի՝ հել և նորից վերափոխվել հեղուկի՝ զոլ:

Բջիջները մանրադիտակային գոյացություններ են, ունեն մի քանի միկրոմետրից (բակտերիաներ) մինչև 10–50 միկրոմետր և ավելի մեծություն: Ըստ ձևի՝ լինում են գնդաձև, իլիկաձև, ձվաձև, մտրակավոր և այլն: Յուրաքանչյուր բջիջ կազմված է բջջապլազմայից և կորիզից: Բջջապլազման կիսահեղուկ միջավայր է, պարունակում է բազմաթիվ օրգանոիդներ և տարբեր ներառուկներ: Կենդանիների բջիջների ներառուկներից են կորիզը, միտոքոնդրիաները, ներպլազմային ցանցը, Գոլջիի համալիրը, լիզոսոմները և այլն, իսկ բույսերինը ներառում է նաև պլաստիդներ, որոնցից առավել կարևոր են քլորոպլաստները: Բջիջներն արտաքինից պատված են բջջապլազմային թաղանթով, որն ունի բարդ կազմություն և կատարում է տարբեր ֆունկցիաներ: Կորիզը պարունակում է միկրոկառուցվածքներ, որոնք կրում են բջջի ժառանգական տեղեկությունները: Բջիջների մեծամասնությունն ունի 1 կորիզ, բայց կան նաև երկ- և բազմակորիզավորներ: Կորիզն արտաքինից սահմանազատված է թաղանթով, որի ծակոտիներով դեպի բջջապլազմա կարող են անցնել նույնիսկ խոշոր մոլեկուլներ (օրինակ՝ տեղեկակիր ռիբոնուկլեինաթթուները), որոնք գենետիկական տեղեկություն են հաղորդում (փոխանցում) բջջային որոշակի սպիտակուցների սինթեզի մասին:

Բջիջների կողմից սինթեզվող որոշ նյութեր կամ վերջնանյութեր հեռացվում են բջիջներից հյութազատության, արտազատության օգնությամբ:

Շատ միկրոօրգանիզմներ (օրինակ՝ բակտերիաները, որոշ ջրիմուռներ ու սնկեր, նախակենդանիները) կազմված են 1 բջջից: Բազմաբջիջ օրգանիզմները, որոնցից են բարձրակարգ բույսերն ու կենդանիները, այդ թվում և մարդը, կազմված են մեծ քանակությամբ բազմատեսակ բջիջներից (օրինակ՝ մարդու օրգանիզմը բաղկացած է մոտ 1014 բջիջներից), որոնք միավորված են հյուսվածքներում ու օրգաններում:

Ժամանակակից դասակարգմամբ բջիջները բաժանում են ըստ հյուսվածքի տեսակի՝ էպիթելային, շարակցական, ոսկրային, մկանային, նյարդային, որոնք կատարում են տարբեր ֆունկցիաներ: Մկանային բջիջներից գոյանում են մկանները, որոնցով պայմանավորված է շարժվելու ունակությունը, արյան կարմիր բջիջները տեղափոխում են թթվածինը, մաշկի բջիջները պաշտպանիչ ծածկ են ստեղծում մարմնի համար, նյարդային բջիջներն ընկալում են ցավը, տաքը, ցուրտը և գրգիռը փոխանցում օրգանիզմի ամենակարևոր օրգաններից մեկի` գլխուղեղի նյարդային բջիջներին և այլն:

Կենդանական բջջի սխեմատիկ կտրվածքը