Posted in Հայոց լեզու 9

Անուղղակի խնդիրների տեսակներ

Փետրվարի 20

Միջոցի անուղղակի խնդիրը դրվում է գործիական հոլովով (-ով, -բ վերջավորություններ) և ցույց է տալիս այն առարկան, որի միջոցով կատարվում է գործողությունը։

Օրինակ՝ Ուսուցիչը հպարտանում է լավ աշակերտով։ Ջուրն արյամբ չեն լվանա։ Տիգրանը ինչո՞վ կտրեց մատը։ Դիրեկտորը նրա միջոցով ստացավ այս սարքավորումները։

Ինչպես ցույց է տրված օրինակներում, միջոցի անուղղակի խնդիրը կարող է լրացնել և՛ ներգործական, և՛ կրավորական, և՛ չեզոք սեռի բայերին։

Ներգործող անուղղակի խնդիրը դրվում է հիմնականում բացառական (-ից վերջավորություն) և գործիական (-ով, -բ վերջավորություններ) հոլովներով և ցույց է տալիս այն առարկան, որի ներգործությամբ, ազդեցությամբ կատարվում է տվյալ գործողությունը։

Օրինակ՝ Վ. Համբարձումյանը բարձր է գնահատվում իր ժողովրդի կողմից։ Ուսուցիչը հարգվում է աշակերտներից։ Գետինը ծածկվեց ձյան հաստ շերտով։ Ներկվեցին փողոց ու գործարաններ ձեր տաք արյունով։

Վերաբերության անուղղակի խնդիրը դրվում է բացառական հոլովով (-ից վերջավորություն) և ցույց է տալիս այն առարկան, որի մասին խոսվում է։

Օրինակ՝ Աշակերտները խոսում էին կինոյից։ Ծերունիները պատմում են պատերազմից։

Վերաբերության խնդիրը կարող է կազմվել նաև սեռական հոլովի և կապի միջոցով։

Օրինակ՝ Բոլորը հարգանքով են արտահայտվում Արամի մասին։ Կատարվածի վերաբերյալ հայտնեցինք տնօրենին։

Ցուցական մի քանի դերանուններ կարող են վերաբերական հարաբերություն ցույց տվող որոշ կապերի հետ դառնալ վերաբերության անուղղակի խնդիր։

Օրինակ` Այդ մասին շատ է խոսվել։ Այս առումով շատ զրուցեցինք։ Այս կապակցությամբ դեռ պիտի մտածեք։

Անջատման խնդիրը դրվում է բացառական հոլովով (-ից վերջավորությամբ) և ամբողջովին հակադրվում է հանգման խնդրին։ Այս խնդիրը ցույց է տալիս այն առարկան, որից հեռանում կամ անջատվում է ինչ-որ առարկա։

Օրինակ՝ Տղաներից անջատվեցին աղջիկները։ Քեզնից հեռացա՞վ քույրդ։ Ումի՞ց ես խուսափում։
Մի շարք բայերի հետ հիմնականում գործածվում են անջատման խնդիրներ․ դրանք են՝ բաժանվել, հեռանալ, առանձնացնել, մեկուսանալ, փախչել, պոկվել, խուսափել, խուսանավել, ջոկել, քաշվել, շորթել, փախցնել, գանձել և նման շատ այլ բայեր։

Առաջադրանք․
1․ Կազմել 3 ական նախադասություն՝ միջոցի, ներգործող, վերաբերության, անջատման անուղղակի խնդիրներով։ 

Հանգման անուղղակի խնդիր՝
Գիրքը դրված էր սեղանին
Իմ ձեռքերով փոքրիկ պատրաստած նվերը նվիրեցի Մանեյին
Ամենահամեղ ելակը ընկավ հատակին

Միջոցի անուղղակի խնդիր՝
Հայոց Լեզվի նշումները գծեցի մատիտով
Ես կարողացա իրականացնել իմ միտքը Արամի միջոցով
Հակոբը կարողանում է գրել միայն ձախ ձեռքով

Անջատման անուղղակի խնդիր՝
Քարը ընկավ սարից
Ծառի վերջին տերևվը ընկավ քամուց
Անահիտը հեռացավ այս աշխարհից

Վերաբերության անուղղակի խնդիր՝
Դուք բամբասեցիք մեր մասին
Մեր տան բույսերից ամենաբուրավետը Յասամանն է
Այսօր ծնողներս խոսացին իմ ապագայի մասին

Միասնության անուղղակի խնդիր՝
Ես ընկերուհուս հետ գնացի կինո նայելու
Մատիտը ռետինի հետ դրված էին պատուհանագոգին
Շահանեն իր փոքր եղբոր հետ գնում էին զբոսնելու

Ներգործող անուղղակի խնդիր՝
Այս նվերը նվիրվեց անծանոթի կողմից
Շենքը կառուցվել է շինարարների կողմից
Այսօր ես ստացա հրավեր դեպի ռեստորան Էմիլի կողմից

2․ Շարահյուսորեն վերլուծել հետևյալ նախադասությունը։Միա
Ու ահա Վարդուշի ուղարկած գաթաները իրենց բուրմունքով արդեն արթնացրել էին հուշերի մի աշխարհ, որոնք սկսել էին հստակ բյուրեղացում և ձևավորում ստանալ՝ գույների ու ծավալի նոր հղացումներով։ 




Posted in Անգլերեն 9

Section 11 (part 2)

23. As you can imagine, she was horrified at the prospect of living in that such a poor house.

a) can b) was c) horrified d) that

24. As adult children grow up, their families take care of their physical needs, such as food, clothing and shelter.

a) adult b) up c) take d) physical

25. Nobody knows for sure who had invented the first spectacles.

a) for b) who c) had d) first

26. Understanding people from different cultures is too very difficult.

a) understanding b) people c) different d) very

27. No sooner had I entered the house than I heard noises which coming from upstairs.

a) had b) than c) which d) from

28. A recent report suggests that though young people in Britain have very little idea about classical music.

a) recent b) that c) though d) idea

29. Many health problems occur more often than as usual on days when air pollution is high.

a) many b) more c) than d) as

30. Some people think about that they can learn better by themselves than with a teacher.

a) about b) they c) by d) than

31. We would had better get up early so as not to miss the morning train.

a) would b) had c) so d) morning

32. Balloons rise into the air because they must contain a gas which is less dense, or lighter, than air.

a) into b) must c) a d) less

33. Scientists believe that before the Earth is being damaged by human activity.

a) before b) is c) damaged d) activity

34. By the end of the term I will have been attended this course for six months.

a) by b) will c) been d) for

35. Many people in Britain, whom like George Davis and his supporters, want some changes to be made in the law.

a) many b) whom c) some d) be

36. Chinese New Year can occur in the January or February, depending on the start of the Chinese calendar.

a) new b) can c) the d) calendar

37. Nowadays most of people do not believe in witches and magicians and UFOs are offered as an alternative explanation.

a) of b) in c) and d) as

38. R.L. Carson began her writing career at the age of ten years.

a) her b) writing c) the d) years

39. Mabel made up her mind to get marry her beloved by all means.

a) up b) get c) beloved d) all

40. My hair was such thick and curly and I didn’t want to have it cut.

a) such b) and c) to d) it

41. Their children are being grown up and live abroad so they have no one to share their happiness with.

a) being b) up c) no d) with

42. Some experts think that their dreams reflect recent experiences people have had.

a) some b) their c) recent d) have

43. My sister will have had returned from the honeymoon trip by the end of the month.

a) have b) had c) from d) the

44. Dreaming, like all other mental processes, it is a product of the brain and its activity.

a) all b) it c) the d) its

45. Taking proper care of your skin and his hair will help you stay healthy and look your best.

a) proper b) his c) will d) healthy

Posted in կենսաբանություն 9

Օրգանիզմի անհատական զարգացում

Կյանքի հարատևման հիմնական պայմանը օրգանիզմների` իրենց նմաններին վերարտադրելու հատկությունն է: Դա իրականանում է բազմացման միջոցով: Գոյություն ունի բազմացման 2 հիմնական եղանակ՝ անսեռ և սեռական:

Բազմացման առավել կատարյալ եղանակը սեռական բազմացումն է, որին մասնակցում են երկու՝ արական և իգական առանձնյակներ: Յուրաքանչյուրում զարգանում են սեռական բջիջներ, իգականում` ձու կամ ձվաբջիջ, արականում՝ սպերմիում կամ սպերմատոզոիդ:

Սպերմատոզոիդի և ձվաբջջի միաձուլումից առաջանում է բեղմնավորված ձու՝ զիգոտ, որը զարգանալով առաջացնում է նոր օրգանիզմ:

Արական սեռական համակարգ:

Արական սեռական համակարգի օրգաններն են զույգ սերմնարանները (ամորձիները), զույգ սերմնածորանները, սերմնաբշտիկներըշագանակագեղձը (պրոստատ) և առնանդամը:

Սերմնարաններն օվալաձև են, ունեն 3−5 սմ երկարություն և 13−30 գ զանգված: Դրանք տեղակայված են ամորձապարկում և կազմված են ոլորուն խողովակներից, որոնցում առաջանում են արական սեռական բջիջները՝ սպերմատոզոիդները:

Սերմնարաններում սինթեզվում են նաև արական սեռական հորմոններ, որոնք ազդում են սեռական համակարգի օրգանների և երկրորդային սեռական հատկանիշների ձևավորման վրա:

3_big.jpg

Սերմնաբշտիկները և շագանակագեղձը (իր անունը ստացել է շագանակի տեսք ունենալու համար) մշակում են սերմնահեղուկ, որը, միախառնվելով սպերմատոզոիդներին, ձևավորում է սպերման:

Ուշադրություն

1 սմ³ սպերմայում կա 20−60 միլիոն սպերմատոզոիդ:

Յուրաքանչյուր սպերմատոզոիդ ունի գլխիկ, վզիկ և պոչ, որով նա շարժվում է: Սպերմատոզոիդները սերմնատար խողովակներով դուրս են գալիս ամորձապարկից, մտնում որովայնի խոռոչ, ապա բացվում սեռական անդամի միջով անցնող միզանցքը: Սպերման հեռացվում է վերջինիս միջոցով:

tmp845317059335159809.jpg

Իգական սեռական համակարգ:

Իգական սեռական համակարգի օրգաններն են ձվարանները, արգանդափողերը, արգանդը, հեշտոցը և ամոթույքը:

Ձվարանները զույգ խառը գեղձեր են, որոնք ունեն 3−4 սմ երկարություն և 6−7 գ զանգված: Ձվարաններում առաջանում են ձվաբջիջները և իգական սեռական հորմոնները:

Արգանդը մկանակազմ տանձաձև օրգան է, որի խոռոչը պատված է լորձաթաղանթով: Խոռոչում զարգանում է պտուղը, ապահովվում է նրա զարգացումն ու պաշտպանումը: Արգանդի ստորին մասը՝ վզիկը, տեղադրված է հեշտոցում:

Հեշտոցի մուտքը շրջապատված է մաշկային ծալքերով՝ սեռական շուրթերով և ծածկված է շարակցահյուսվածքային թաղանթով (կուսաթաղանթ):

Ձվարաններում պարբերաբար հասունանում են սեռական բջիջները: Նորածին աղջկա ձվարաններում արդեն կա 400.000 չհասունացած ձվաբջիջ, որոնցից կյանքի ընթացքում հասունանում են 300−500-ը: Մնացացծներն ապաճում են (հետ են զարգանում):

Սեռահասուն օրգանիզմում յուրաքանչյուր ամիս պարբերաբար ձվարաններից մեկում հասունանում է մեկ ձվաբջիջ պարունակող փոքր բշտիկ՝ ֆոլիկուլ: Ձվաբջջի հասունանալուց հետո ֆոլիկուլը պատռվում է, ձվաբջիջը դուրս է գալիս, կատարվում է ձվազատում, ապա արտամղված ձվաբջիջն ընկնում է ձվատար խողովակ՝ արգանդափող, որտեղ ավարտվում է նրա հասունացումը: Ձվազատումից մոտ 12−14 օր անց ձվաբջիջն ընկնում է արգանդի խոռոչ:

Եթե ձվաբջիջը բեղմնավորվում է, առաջացած սաղմը կպչում է արգանդի պատին: Եթե ձվաբջիջը չի բեղմնավորվում, ապա օրեր անց արգանդի լորձաթաղանթի հետ միասին պոկվում, հեռանում է: Գործընթացը ուղեկցվում է ոչ մեծ քանակի արյունահոսությամբ: Այդ երևույթը կոչվում է դաշտան (մենստրուացիա): Այն տևում է 3−4 օր և կրկնվում է 28 օր հետո:

11.jpg

Տղայի և աղջկա սեռական հասունացման առանձնահատկությունները: Սեռական հասունացման շրջանում սեռական հորմոնների ազդեցությամբ զարգանում են երկրորդային սեռական հատկանիշները:

Աղջիկների սեռական առանձնահատկություններն են. մարմնի զանգվածը և հասակը զգալիորեն ավելանում են, մաշկը և մազերը դառնում են ավելի ճարպոտ, մեծանում է մարմնի քրտնարտադրությունը, թևատակերում (անութափոսերում) մազեր են աճում, կրծքագեղձերն աստիճանաբար մեծանում են, լայնանում են կոնքերը և սկսվում է դաշտանը: Այդ հատկանիշները դրսևորվում են 9−11 տարեկան հասակում:

Տղաների սեռական հասունացումն սկսվում է 10−12 տարեկանում և բնորոշվում է հետևյալ առանձնահատկություններով. մեծանում են արական սեռական օրգանները, իրենք դառնում են ավելի թիկնեղ, մազակալում են անութափոսերը և ոտքերը, դեմքը, ձայնը կոշտանում է, պարանոցի առջևի մասում արտահայտվում է «ադամախնձորը» (վահանաճառ) և սկսվում է սերմնարտադրություն:

Posted in Ռուսերեն 9

Урок 17

20.02-27.02

Читаем и обсуждаем

Меня сделала моя мать. Она искренне верила в меня», — говорил американский изобретатель Томас Эдисон. Он называл мать своим добрым гением и всегда вспоминал о ней с любовью и нежностью.

11 февраля 1847 года в городке Майлан штата Огайо у торговца зерном Сэмюэля Эдисона и его жены Нэнси родился сын. Мальчика назвали Томасом. Он рос здоровым и жизнерадостным. Едва научившись ходить, малыш всюду следовал за матерью. Отец был в постоянных разъездах по торговым делам, и воспитанием ребёнка занималась Нэнси. Всё время мать и сын проводили вместе. Знакомые и соседи Эдисонов поражались тому, как сильно мальчик был похож на мать. У него были такие же глубокие, внимательные серые глаза. Да и характер точь-в точь материнский — общительный, добрый, открытый.

Стремлением к знаниям Томас тоже пошёл в мать. Нэнси с детства очень хотела стать учительницей, и её отец, приходской священник, дал дочери прекрасное воспитание и образование. До замужества она несколько лет работала в школе. Терпеливо и обстоятельно Нэнси отвечала на все вопросы любознательного сына. А их было множество. Почему птицы летают? Почему на небе облака? Почему горит огонь? Томас с радостью и упоением постигал окружающий мир.

Когда мальчику исполнилось семь лет, он пошёл в школу. Томас ждал этого дня с нетерпением. Но учителям не пришёлся по нраву его любознательный характер. Они называли Томаса неусидчивым и часто наказывали. Так прошло около двух месяцев, и однажды мальчик вернулся из школы с запиской от преподавателя. Нэнси развернула сложенный вдвое листок. На лицо её набежала тень, глаза наполнились слезами… Но она быстро взяла в себя в руки. С любовью глядя на сына, мать прочла записку вслух: «Миссис Эдисон! Ваш сын — гений. Эта школа слишком мала для него, здесь нет учителей, способных его чему-то научить. Пожалуйста, учите его сами».

И Томас стал учиться дома. Нэнси, у которой за плечами был богатый преподавательский опыт, удивительным образом удавалось совмещать хлопоты по хозяйству с ежедневными занятиями строго по расписанию. Под её терпеливым руководством сын очень быстро научился читать и писать. Мать учила его арифметике, истории, географии и физике и всем остальным основным дисциплинам. Когда Томасу исполнилось всего 9 лет, они вместе прочли «Начала» — знаменитый фундаментальный труд Исаака Ньютона.

Миссис Эдисон скончалась в 1871 году, когда её сыну было 24 — он твёрдо стоял на ногах и уже заявил о себе как о талантливом изобретателе и инженере. А через несколько лет о Томасе Эдисоне заговорил весь мир. Благодаря его идеям в дома людей пришло электрическое освещение. Эдисон усовершенствовал телеграф, он изобрёл микрофон и фонограф, открыв эру звукозаписи.

Однажды, будучи уже на вершине своей изобретательской славы, Томас Эдисон решил разобрать старый семейный архив. Среди писем и документов ему попался сложенный вдвое листок, который показался мужчине знакомым. Томас развернул его и ахнул. Это была та самая записка, с которой много лет назад учитель отправил его из школы. Только слова в ней почему-то были совсем не те, что когда-то вслух прочла ему мать. «Миссис Эдисон! — писал учитель. — Ваш сын — умственно отсталый. Мы не можем больше учить его в школе вместе со всеми. Учите его самостоятельно дома». Томас отложил записку в сторону и заплакал.

…Как-то раз Эдисон общался с репортёрами. «Что помогло вам стать изобретателем?», — спросил один из них. И он ответил: «Не будь у меня такой матери, из меня, пожалуй, не вышло бы ничего путного. Только её безграничная вера в мои способности, любовь, соединенная с упорством, нежностью и добротой смогли сделать меня тем, кто я есть».

Упражнения на повторение

Упражнение 1

а) Положить на полку, удобно расположиться, предполагать ответ, сложить книги, располагать запасами, предлагать помощь, кратко изложить содержание, проложить путь.

б) Город Ростов, устье зарасло, морские водоросли, дети подрасли, вырастить в саду, произрастать в пустыне, богатая растительность, выращенные лимоны, мир растений, переходный возраст, заросли камыша, сберечь поросль, подростковый врач, растущие на берегу, зеленый росток, отрасль хозяйства

Упражнение 2

Спишите, вставляя пропущенные буквы, графически объясняя выбор орфограмм в корне.

а) Излагать содержание, хорошо изложить; знать признаки прилагательного; написать излажение; оба слогаемых; располажиться на ночлег; распологать свободным временем.

б) Гул нарастает, роскошные растения, заросли камышом, выросли подснежники; зеленые водоросли, Ростислав; растущий ребенок.

в) Предположения не подтвердились; капельки расы; тропа заростает; растительное масло; изменить полажение; лепестки растений; слагать стихи; желуди проросли; сберечь растения от мороза; просека зарастает; предложить помощь.

Упражнение 3

Распределите слова в два столбика, объяснив графически выбор а – о в корне. а | о

А

располагаться

прилажить

вырастать

располажение

возлагать

полагаться

выращенный

отрасль

наращение

прилагать

О

Подросли

Ростов

обросли

сложить

росток

рости

Posted in Հայոց լեզու 9

Լրացնել բաց թողնված տառերը և կետադրություն

Փետրվարի 17

Լրացրու բաց թողած տառերը և կետադրիր։

Փոքրասիական Եփեսոս քաղաքում պաշտում էին մայրության և արգասաբերության աստվածուհուն՝ Արտեմիսին, ներբողում նրա շնորհներն ու զարմանահրաշ գեղեցկությունը։ Ի պատիվ սիրելի աստվածուհու՝ եփեսոսցիները որոշեցին կառուցել մի այնպիսի տաճար, որի նմանը չի եղել աշխարհում։ Հարյուր քսան տարի տևեց նրբագեղ տաճարի շինարարությունը։ Կառույցը ապշեցնում էր շքեղությամբ, շրջապատված էր բարձրաքանդակ մույթերով, ժանեկազարդ խոյակներով։ Որմնաքանդակները Արտեմիսին ներկայացնում էին իր ամբողջ պերճանքով․ նա զարդարված էր բնական քարերով, հակինթով, սուտակով, շափյուղայով, իսկ աչքերը խոշոր ադամանդներ էին, որոնք շողարձակում էին նաև ականակիտ խավարում։ Եփեսոսի բնակիչները հպարտանում էին Արտեմիսի դարերի համար կառուցված տաճարով, և քաղաք մտած օտարերկրացիներին այնտեղ առաջնորդում՝ տեսնելու հրաշակերտ շինությունը, ապշելու մարդկային հանճարով՝ ամենաստեղծ ու խորաթափանց։

Posted in կենսաբանություն 9

Դոմինանտ

Դոմինանտություն

Դոմինանտություն է կոչվում այն գենը, երբ ժառանգում է դոմինանտ գենը ու արտահայտվում է ֆենոտիպորեն։ Հիբրիդային օրգանիզմում ծնողական ձևերից մեկի հատկանիշի գերակշռման երևույթը կոչվում է դոմինատություն։ Հատկանիշի դոմինանտ ալելային գենը ընդունված է նշանակել լատինական մեծատառով։ Օրինակ ՝ եթե ծնողներից մեկը ունի շականագույն աչքեր, իսկ մյուսը ՝ կապույտ աչքեր, ապա նրանց սերունդը կունենա կամ շականակագույն աչքեր կամ կապույտ։ Եթե ծնողներից մեկը սևահեր է, իսկ մյուսը շիկահեր, ապա նրանց սերունդը կլինի շիկահեր։ Եթե ծնողներից մեկը սպիտակամորթ է, իսկ մյուսը սևամորթ, ուրեմն նրանց սերունդը կլինի կամ սևամորթ կամ կլինի այդ երկու գույների խառնուրդը։

Ոչ լրիվ դոմինանտություն

Դոմինանտը ունի նաև իր հակադիր ձևը, որը կոչվում է ոչ լրիվ դոմինանտություն։ Ոչ լրիվ դոմինանտությունը դիտարկվում է այնպիսի հատկանիշների ժառանգման դեպքում, ինչպիսիք են թռչունների փետուրների կազմությունը, խոշոր եղջերավոր անասունների և ոչխարների բրդի գունավորումը, մարդկանց օրգանիզմում կենսաքիմիական հատկանիշները, ծաղկի գունավորումը և այլն։ Օրինակ ՝ գիշերային գեղեցկուհի կոչվող բույսի երկու ժառանգական ձևերն ունենում են մեկը ՝ կարմիր, մյուսը ՝ սպիտակ գունավորմամբ ծաղիկներ։ Դրանց խաչասերման հետևանքով դիտվում է միակերպություն և առաջին սերնդում ի հայտ են գալիս վարդագույն ծաղիկներ, որը դրսևորում է հատկանիշի միջանկյալ բնույթը։ Երկրորդ սերնդում, երբ խաչասերվում են առաջին սերնդի առանձնյակները, դիտվում է ճեղքավորում ՝ 1:2:1 ՝ ինչպես ըստ գենոտիպի, այնպես էլ ըստ ֆենոտիպի, այսինքն ՝ երկրորդ սերնդի առանձնյակների 25%-ը ունենում են կարմիր գույնի ծաղիկներ (հոմոզիգոտ AA գենոտիպով), 25%-ը ՝ սպիտակ (հոմոզիգոտ aa գենոտիպով) և 50%-ը վարդագույն ծաղիկներ (հետերոզիգոտ Aa գենոտիպով)։

Կոդոմինանտություն

Կոդոմինանտություն է կոչվում այն գենը, երբ գեների երկու ալելները մասնակցում են հետերոզիգոտ առանձնյակի հատկանիշի որոշման ժամանակ։ Նաև կոդոմինանտություն է կոչվում այն գենը, երբ ռեցեսիվ գենը դոմինանտ գենի հետ միասին արտահայտվում է։

Posted in Հանրահաշիվ 9

Կրկնողություն՝ կոտորակային հավասարումներ

Դասարանական առաջադրանքներ՝

11.29. Լուծե՛ք կոտորակային հավասարումները։

ա) 3/x-2 + 7/x=10/x

Թ․Ա․Բ․ x≠ 2, -2, 0

3x(x+2)+7x(x-2)=10(x2-4)

3x2+6x+7x2-14x=10x2-40

-8x= -40

x=5

Պատ՝․ 5

բ) 7/x-3 — 10/x+1=15/x-1

Թ․Ա․Բ․ x≠ 3, -1, 1

7(x2-1)-10(x2-x-3x+3)=15(x-3)(x+1)

7x2-7-10(x2-x-3x+3)=15(x2+x-3x-3)

7x2-7-10(x2-4x+3)=15(x2-2x-3)

7x2-7-10x2+40x-30=15x2-30x-45

-18x2+70x+8=0

D=4900-(-576)=5476

[ x= -70-74/(-36)= -144/(-36)=4

[ x= -70+74/(-36)=4/(-36)= -1/9

Պատ՝․ -1/9, 4

գ) 5/2x+1 + 1/3x-1=8/x+2

5/2x+1 + 1/3x-1 — 8/x+2=0

Թ․Ա․Բ․ x≠ 3, -2, -1/2

5*(3-x)(x+2)+1*(2x+1)(x+2)-8*(2x+1)(3-x)=0

5*(3x-6-x2-2x)+1*(2x2+4x+x+2)-8*(6x-2x2+3-x)=0

15x+30-5x2-10x+2x2+4x+x+2-48x+16x2-24+8x=0

13x2-30x+8=0

D=900-416=484

[ x=30-22/26=8/26=4/13

[ x=30+22/26=52/26=2

Պատ՝․ 4/13, 2

դ) 4/3x-1 + 1/x=9/x+2

4/3x-1 + 1/x — 9/x+2=0

Թ․Ա․Բ․ x≠ 0, 1/3, -2

4x*(x+2)+(3x-1)(x+2)-9x*(3x-1)=0

4x2+8x+3x2+6x-x-2-9x*(3x-1)=0

4x2+8x+3x2+5x-2-27x2+9x=0

-20x2+22x-2=0

D=484-160=324

[ x= -22-18/(-40)= -40/(-40)=1

[ x= -22+18/(-40)= -4/(-40)=1/10

Պատ՝․ 1/10, 1

ե) 2/4x2-1 — 2/2x+1=5/2-4x

2/4x2-1 — 2/2x+1 — 5/2-4x=0

Թ․Ա․Բ․ x≠ -1/2, 1/2

2/(2x-1)(2x+1) — 2/2x+1 — 5/(-4x+2)=0

2/(2x-1)(2x+1) — 2/2x+1 — 5/(-2)*(2x-1)=0

2/(2x-1)(2x+1) — 2/2x+1 + 5/2*(2x-1)=0

4-4*(2x-1)+5*(2x+1)/2*(2x-1)(2x+1)=0

4-8x+4+10x+5/2*(2x-1)(2x+1)=0

13+2x/2*(2x-1)(2x+1)=0

13+2x=0

2x= -13=> x= -13/2

Պատ՝․ -13/2

զ) 3-x/2-x + 2x-2/x=3x+4/x2-2x

3-x/2-x + 2x-2/x — 3x+4/x*(x-2)=0

Թ․Ա․Բ․ x≠ 0, 2

3-x/ -(x-2) + 2x-2/x — 3x+4/x*(x-2)=0

— 3-x/x-2 + 2x-2/x — 3x+4/x*(x-2)=0

-x*(3-x)+(x-2)(2x-2)-(3x+4)/x*(x-2)=0

-3x+x2+2x2-2x-4x+4-3x-4/x*(x-2)=0

-12x+3x2/x*(x-2)=0

x*(-12-3x)/x*(x-2)=0

-12+3x=0=> x=4

Պատ՝․ 4

է) 2/x-2 — 5x-5/3x2+6x=8/x2-4

2/x-2 — 5x-5/3x*(x+2) — 8/(x-2)(x+2)=0

Թ․Ա․Բ․ x≠ -2, 0, 2

6x*(x+2)-(5x-5)(x-2)-24x/3x*(x-2)(x+2)=0

6x2+12x-(5x2-15x+10)-24x/3x(*x-2)(x+2)=0

6x2+12x-5x2+15x-10-24x/3x*(x-2)(x+2)=0

x2+3x-10/3x(x-2)(x+2)

x2+3x-10=0

D=9-(-40)=49

[ x= -3-7/2= -10/2= -5

[ x= -3+7/2=4/2=2 (Ø)

Պատ՝․ -5

ը) x+2/x2+3x — 2x-5/x2-3x=x-5/x2-9

x+2/x*(x+3) — 2x-5x*(x-3) — x-5/(x-3)(x+3)=0

Թ․Ա․Բ․ x≠ -3, 0, 3

(x+2)(x-3)-(2x-5)(x+3)-x*(x-5)/x*(x-3)(x+3)=0

x2-3x+2x-6-(2x2+6x-5x-15)-(x2-5x)/x*(x-3)(x+3)=0

x2-3x+2x-6-2x2-6x+5x+15-x2+5x/x*(x-3)(x+3)=0

-2x2+3x+9=0

D=9-(-72)=81

[ x= -3-9/(-4)= -12/(-4)=3 (Ø)

[ -3+9/(-4)=6/(-4)=3/(-2)= -3/2= -1.5

Պատ՝․ -1.5

Լրացուցիչ առաջադրանքներ՝

11.30. Լուծե՛ք կոտորակային հավասարումները։

ա) x+12/90x-15x2 + 2/x2-36=1/6x+x2

x+12/ -15x(-6+x) + 2/(x-6)(x+6) — 1/x*(6+x)=0

Թ․Ա․Բ․ x≠ -6, 0, 6

— x+12/15x(-6+x) + 2/(x-6)(x+6) — 1/x(6+x)=0

-(x+6)*(x+12)+30x-15*(-6+x)/15x*(-6+x)(x+6)=0

-(x2+18x+72)+30x+90-15x/15x*(-6+x)(x+6)=0

-x2-18x-72+30x+90-15x/15x*(-6+x)(x+6)=0

-x2-3x+18/15x*(-6+x)(x+6)=0

D=9-(-72)=9+72=81

[ x=3-9/(-2)= -6/(-2)=3

[ x=3+9/(-2)=12(-2)= -6 (Ø)

Պատ՝․ 3

բ) x+1/x2-49=x-3/x2-7x + 5x+2/x2+7x

x+1/(x-7)(x+7) — x-3/x*(x-7) — 5x+2/x*(x+7)=0

Թ․Ա․Բ․ x≠ -7, 0, 7

x2+x-(x-3)(x+7)-(5x+2)(x-7)/x*(x-7)(x+7)=0

x2+x-(x2+7x-3x-21)-(5x2-35x+2x-14)/x*(x-7)(x+7)=0

x2+x-(x2+4x-21)-(5x2-33x-14)/x*(x-7)(x+7)=0

x2+x-x2-4x+21-5x2+33x+14/x*(x-7)(x+7)=0

-5x2+30x+35=0

D=900+700=1600

[ x= -30-40/(-10)= -70/(-10)=7 (Ø)

[ x= -30+40/(-10)=10/(-10)= -1

Պատ՝․ -1

գ) 10/x2+4x+4 + 1/x2-4x+4=7/x2-4

10/x2+4x+4 + 1/x2-4x+4 — 7/(x-2)(x+2)=0

Թ․Ա․Բ․ x≠ -2, 2

10/(x+2)2 + 1/(x-2)2 — 7/(x-2)(x+2)=0

10*(x-2)2+(x+2)2-7*(x-2)(x+2)/(x-2)2*(x+2)2=0

10*(x2-4x+4)+x2+4x+4-7*(x2-4)/(x-2)2*(x+2)2=0

10x2-40x+40+x2+4x+4-7x2+28/(x-2)2*(x+2)2=0

4x2-36x+72/(x-2)2*(x+2)2=0

4x2-36x+72=0

x2-9x+18=0

D=81-72=9

[ x=9-3/2=6/2=3

[ x=9+3/2=12/2=6

Պատ՝․ 3, 6

դ) 9x+12/x3-64 — 1/x2+4x+16=1/x-4

9x+12/(x-4)(x2+4x+16) — 1/x2+4x+16 — 1/x-4=0

Թ․Ա․Բ․ x≠ 4

9x+12-x+4-x2-4x-16/(x-4)(x2+4x+16)=0

4x+0+x2/(x-4)(x2+4x+16)=0

x*(4-x)=0=> [ x=0; x=4 (Ø)

Պատ՝․ 4

ե) 3/8y3+1 — 1/2y+1=y+3/4y2-2y+1

3/(2y+1)(4y2-2y+1) — 1/2y+1 — y+3/4y2-2y+1=0

Թ․Ա․Բ․ x≠ 1/2=> x≠ 0.5

3-4y2+2y-1-(y+3)(2y+1)/(2y+1)(4y2-2y+1)=0

3-4y2+2y-1-(2y2+y+6y+3)/(2y+1)(4y2-2y+1)=0

3-4y2+2y-1-2y2-y-6y-3)/(2y+1)(4y2-2y+1)=0

-6y2-5y-1=0

D=25-(-24)=1

[ x=5-1/(-12)=4/(-12)= -1/3

[ x=5+1/(-12)=6/(-12)= -1/2 (Ø)

Պատ՝․ -1/3

զ) 5/4x2-1 — 2/4x2+2x+1=5*(x+1)/8x3-1

5/(2x-1)(2x+1) — 2/4x2+2x+1 — 5x+5/(2x-1)(4x2+2x+1)=0

Թ․Ա․Բ․ x≠ -1/2, 1/2=> x≠ -0.5, 0.5

5*(4x2+2x+1)-2*(2x+1)(2x-1)-(5x+5)(2x+1)/(2x-1)(4x2+2x+1(2x+1)=0

20x2+10x+5-8x2+4x-4x+2-10x2-15x-5/(2x-1)(4x2+2x+1)(2x+1)=0

2x2-5x+2/(2x-1)(4x2+2x+1)(2x+1)=0

2x2-5x+2=0

D=25-16=9

[ x=5-3/4=2/4=1/2 (Ø)

[ x=5+3/4=8/4=2

Պատ՝․ 2

Posted in Անգլերեն 9

Text 1

1. Professor Jerald Jellison of the University of California has recently made a

2. scientific study of lying. According to his research, women are better liars than

3. men. They are especially good at telling ‘white lies’, such as when a woman at a

4. party tells another woman that she likes her dress, even though she really thinks it

5. is awful. However, this is only one side of the story. Other researchers say that men

6. are more likely to tell more serious lies, such as making a promise, which they do

7. not intend to keep. This is the kind of lie politicians and some businessmen are

8. supposed to be good at; the kind of lie they can profit from in some way.

9. Some psychologists believe that certain gestures show that one is lying. For example,

10. they may make sudden, unconscious movements when they tell a lie. This

11. suggests that they are thinking: “I wish I were not here.”

12. They may also touch their lips or rub their noses. Perhaps these gestures are

13. caused by mental stress. However, we should remember that they can tragically

14. mislead us in other ways.

15. In Miami a man was recently found guilty of murdering his wife whom he

16. suspected of having a love affair with another man. When denying this, she had

17. rubbed her nose several times. He believed this was proof that she was lying. Her

18. doctor later said that he had seen her the day before she was killed. She had come

19. to him because she was suffering from a rare skin disease. This is just one small

20. example of how gestures can deceive people, often with a tragic end.

Exercises

1. According to Paragraph 1, lines 1–8,

a) men are better liars than women
b) men are unlikely to tell serious lies
c) women are good at telling serious lies
d) men are inclined to tell more serious lies

2. The word research in line 2 is NOT synonymous to

a) study
b) expedition
c) exploration
d) investigation

3. The expression ‘white lies’ means

a) cruel lies
b) awful lies
c) innocent lies
d) serious lies

4. According to the text, some psychologists are sure that

a) liars always touch their lips
b) liars always rub their noses
c) lying is caused by mental stress
d) certain gestures may betray the liar

5. The word unconscious in line 10 may best be replaced by

a) deliberate
b) purposeful
c) unintentional
d) extraordinary

6. The word mislead in line 14 may best be replaced by

a) prove
b) show
c) deceive
d) misunderstand

7. According to Paragraph 4, lines 15–20, the woman

a) was not guilty
b) proved to have a love affair
c) had a love affair with her doctor
d) didn’t suffer from any disease

8. The example of the murdered woman implies that gestures

a) are always true
b) are always false
c) always deceive people
d) can sometimes be deceptive

9. Some gender peculiarities of lying are discussed in

a) Paragraph 1 (lines 1–8)
b) Paragraph 2 (lines 9–11)
c) Paragraph 3 (lines 12–14)
d) Paragraph 4 (lines 15–20)

10. The text is mainly about

a) a recent case of murder
b) politicians and businessmen
c) researchers and psychologists
d) a recent scientific study of lying

Posted in Հայոց լեզու 9

Ուղիղ խնդիր

Փետրվարի 15

Բայական անդամի լրացումները բաժանվում են երկու խմբի՝ խնդիրներ և պարագաներ:

Խնդիրներ

Խնդիրները լինում են ուղիղ և անուղղակի:

Ուղիղ խնդիրը ցույց է տալիս այն առարկան, որն իր վրա է կրում գործողությունը: Պատասխանում է ու՞մ, ի՞նչ(ը) հարցերին:

Մայրը սիրում է որդուն: Երեխան բացեց դուռը:

Դրվում է հայցական հոլովով: Այսինքն՝ անձի առման դեպքում նման է տրականին, իրի առման դեպքում՝ ուղղականին։

Առաջադրանք 1․ Գտել ենթական և ուղիղ խնդիրը։

1․ Մեսրոպ Մաշտոցն ստեղծեց հայոց գրերը։

2․Տղան միայնակ վերանորոգեց տունը։

3․ Գիրքը փոխանցեց ընկերոջը։

4․ Հեքիաթները հորինում են մարդիկ` կյանքի տխրությունը ցրելու համար։

5․ Նա սիրում է մայրիկին։

Անուղղակի խնդիրը ցույց է տալիս գործողության հետ ոչ անուղղակի կապ ունեցող առարկան: Անուղղակի խնդիրներն են՝ ներգործող, հանգման, միջոցի, անջատման:

Հանգման անուղղակի խնդիրը դրվում է տրական հոլովով և ցույց է տալիս այն առարկան, որին հանգում է ենթակայի կատարած գործողությունը։ Մի շարք բայերի հետ հիմնականում գործածվում են հանգման խնդիրներ․ դրանք են՝ հպվել, դիպչել, հանգել, ձուլվել, մոտենալ, ուղղվել, նշան բռնել, հենել, կռթնել, թիկն տալ, իջնել և այլն։

Հանգման խնդիրը պատասխանում է ու՞մ, ինչի՞/ն/, ու՞մ վրա, ու՞մ դեմ, ինչի՞ դեմ, ընդդեմ ու՞մ, ընդդեմ ինչի՞, ու՞մ հանդեպ, ինչի՞ հանդեպ, ու՞մ հետ հարցերին։

Օրինակ՝ Նա հանգեց այդ մտքին։ Հարցն ուղղված է տնօրենին։ Ես նրան դիմեցի մի հարցով։

Հանգման խնդիրները կարող են հանդես գալ նաև կապերի (դեմ, ընդդեմ, վրա և այլն) և կապվող բառերի հետ։

Օրինակ՝ Սվիններն ուղղված էին թշնամիների դեմ։ Շունը հաչում է անցորդի վրա։

Առաջադրանք 2․ Գտնել հանգման անուղղակի խնդիրները։

Զբոսաշրջիկները մոտեցան եկեղեցուն։

Երեխան հավատում էր մոր խոսքին։

Ծեր կինն աղոթում էր Աստծուն ։

Փողոցով քայլելիս ժպտում էր բոլորին։

Առաջադրանք 3․

Գտիր նախադասությունների ենթական, ստորոգյալը, ուղիղ խնդիրը և հանգման խնդիրը։

  • Աշակերտը մի անգամ հարց ուղղեց վարպետին:
  • Կարճ ժամանակում նա վաճառեց ապրանքը անգլիացիներին:
  • Դասղեկը գիրքը հանձնեց երեխային:
  • Իմ մտքում հրաժեշտի խոսքեր եմ ասում հին քաղաքին, իմ ընկեր Անդոյին:
  • Աստված Մովսեսին պատվիրում է մոլորյալ ժողովրդին դարձի բերել:

Ենթակա

Ստորոգյալ

Ուղիղ խնդիր

Հանգման անուղղակի խնդիր

Posted in գրականություն 9

Պայծառություն և սպասում՝ թարգմանություն

Փետրվարի 16

Թարգմանել առակներից մեկը(ռուսերեն)։  Անգլերեն առակներ։

Будда предстал пред вратами рая. К достижению этой цели он шёл всю свою жизнь. Но, оглянувшись, он увидел миллионы душ на Пути в борьбе и в муках, в страхе и в старании достичь врат рая и блаженства. Привратники открыли врата, вышли навстречу:

— Входи, пожалуйста. Мы рады приветствовать тебя! Мы ждали тебя! — приглашали они Будду.

Но Будда выглядел грустным.

— Я не могу войти, — сказал он. — Пожалуйста, закройте врата. Я вижу миллионы грустных лиц, сердца, полные слёз, людей, которые никогда не знали радости. Я буду ожидать, пока все люди не войдут в эти ворота. Возможно, потребуется вечность, но это не имеет значения. Закройте ворота, я войду последним.

Говорят, что Будда всё ещё ожидает снаружи райских врат и освещает путь каждому, кто идёт Его путём. Он должен ждать. Человек не остров. Мы все составляем континент. Нет индивидуального просветления. Одни могут лишь немного опережать остальных, и не более.

Թարգմանություն՝

Բուդդան հայտնվեց դրախտի դարպասների առաջ: Այս նպատակին հասնելու համար նա գնաց իր ողջ կյանքը։ Բայց, հետ նայելով, նա տեսավ միլիոնավոր հոգիներ Ուղու վրա՝ պայքարի ու տանջանքի մեջ, վախի մեջ և դրախտի ու երանության դռներին հասնելու ջանքերի մեջ: Դռնապանները բացեցին դարպասները, դուրս եկան ընդառաջ.

Համեցեք խնդրեմ. Մենք ուրախ ենք ողջունել ձեզ: Մենք սպասում էինք քեզ! նրանք հրավիրեցին Բուդդային:

Բայց Բուդդան տխուր տեսք ուներ։

«Ես չեմ կարող ներս մտնել», — ասաց նա: -Խնդրում եմ փակեք դարպասը: Ես տեսնում եմ միլիոնավոր տխուր դեմքեր, արցունքներով լի սրտեր, մարդկանց, ովքեր երբեք ուրախություն չեն ճանաչել: Ես կսպասեմ, մինչև բոլոր մարդիկ մտնեն այս դարպասը։ Դա կարող է ընդմիշտ տեւել, բայց դա նշանակություն չունի: Փակեք դարպասը, ես վերջինը կմտնեմ:
Ասում են, որ Բուդդան դեռ սպասում է դրախտի դարպասներից դուրս և լուսավորում է ճանապարհը բոլոր նրանց համար, ովքեր հետևում են Նրա ճանապարհին: Նա պետք է սպասի: Մարդը կղզի չէ. Մենք բոլորս մի մայրցամաք ենք կազմում: Անհատական ​​լուսավորություն չկա։ Ոմանք կարող են միայն մի փոքր առաջ լինել մնացածից, և ոչ ավելին: